Nguyện nhân vụ Xì căng đan vè Ukraine: Khi Thuộc cấp muốn lấy lòng Xếp lớn

Bài viết của thân hữu Mai Loan

Trong bối cảnh phân hoá chính trị quá sâu đậm hiện nay trên chính trường cũng như trong xã hội nước Mỹ ngày nay theo đúng nghĩa của thành ngữ “Sư nói sư phải, Vãi nói vãi hay”, mọi cuộc tranh luận nghiêm túc dường như khó lòng được chấp nhận vì phe nào cũng nghĩ rằng đối phương chỉ mong tìm đủ cách để hạ gục mình, và do đó tất cả những luận cứ của họ, cho dù có kèm theo những bằng chứng cụ thể khó thể chối cãi được, cũng gần như bị bỏ lơ, nói gì đến chuyện mọi người có thể bình tâm để lắng nghe và suy xét.

Ngay cả giới truyền thông cũng trở thành nạn nhân trong tình cảnh chia rẽ nặng nề này khi mà công việc điều tra và tìm hiểu sự thật có thể sẽ khiến cho nhiều người phải mất vui vì những sự thật đầy bất lợi cho những niềm tin của họ về một lãnh tụ mà họ đã lỡ và tiếp tục ca tụng từ bấy lâu nay như trường hợp của đương kim TT Trump. Ông Trump chỉ cần gán cho nó cái mũ “Fake News” để đánh phủ đầu tất cả những bài viết điều tra và chứng minh sự thật cho mọi người cùng biết, và từ đó những người ủng hộ ông sẵn sàng vin vào đó để tin theo.

Chính vì thế mà nhiều người cứ mở đầu câu chuyện hoặc bài viết của mình bằng một nhận định tổng quát rằng TT Trump từ ngày lên cầm quyền đến nay đã luôn bị phe đối lập và đảng Dân Chủ luôn tìm cách đánh phá với đủ loại chiêu trò, dù rằng nước Mỹ dưới thời của ông đã đạt được nhiều thành quả tốt đẹp v.v.

Nhưng cũng chính những người ủng hộ cuồng nhiệt này cho TT Trump lại không bao giờ chịu bình tâm và kiên nhẫn để tìm hiểu xem việc giới truyền thông đã chứng minh rõ ràng, và khó thể chối cãi được, chuyện TT Trump cũng là người đã có những lời nói được đánh giá là sai trái, lật lọng, nói trước rồi phủ nhận sau đó v.v. tổng cộng lên đến hơn 10,000 lần trong gần 3 năm qua, và con số này còn tiếp tục gia tăng nữa vì mỗi ngày ông tiếp tục phun ra những lời phát biểu “văng mạng” một cách thản nhiên khi thấy rằng điều đó chưa mang lại một hậu quả tai hại cụ thể nào.

Một chính trị gia tầm cỡ, một vị nguyên thủ quốc gia chỉ cần có một lời nói sơ hở hoặc sai trái thường cũng đủ là đề tài khiến mọi người có quyền bình phẩm và chỉ trích, huống gì là một vị tổng thống lại nói dối đến cả chục ngàn lần, bảo sao giới truyền thông có thể im lặng đồng tình và do đó họ đã bị chụp mũ cho là thiên vị chỉ vì phải đảm đương chức năng truyền thông của mình. Cho dù là về sau này, người ta đã thấy là có rất nhiều những nhà báo và phóng viên của các hệ thống truyền thông bảo thủ rõ rệt như tờ Wall Street Journal hoặc đài Fox News cũng đã nhiều lần vạch ra rất nhiều điều sai trái từ phía TT Trump và những người cố tình biện hộ hoặc bao che cho ông.

Thậm chí có nhiều người còn biện hộ một cách miễn cưỡng rằng họ biết rõ ông Trump không phải là một người ăn nói lịch sự, hoặc có thể thay đổi những lời nói và luận điệu vì đó là thói quen và sở trường của ông, vốn là một doanh gia đã thành đạt trong ngành địa ốc nên nhiều khi phải sử dụng đến những thủ đoạn đó trong việc làm ăn. Và họ sẵn sàng đi đến kết luận rằng miễn là cuối cùng TT Trump đem lại quyền lợi cho nước Mỹ (dưới cái nhìn chủ quan của họ) hoặc có những lời nói và quyết định hạp ý với mình là đủ để họ sẵn sàng tiếp tục ủng hộ ông ta.

Thí dụ điển hình là trường hợp những lãnh tụ tôn giáo theo trường phái bảo thủ giáo điều (Evangelicals) chuyên chống đối các tệ đoan xã hội như mãi dâm, ngoại tình v.v. Họ khó lòng biện hộ cho một ông Trump đã ly dị hai lần để có bà vợ thứ ba, lại không ngần ngại dấu diếm chuyện ngoại tình và đi chơi gái (và còn bỏ tiền ra để mong bịt miệng các nạn nhân), nhưng họ lại chấp nhận chuyện phải bịt mũi để ủng hộ TT Trump chỉ vì ông đã bổ nhiệm những vị thẩm phán bảo thủ cực hữu vào Tối Cao Pháp Viện Hoa Kỳ để bảo đảm rằng ngành tư pháp tại nước Mỹ sẽ tiếp tục con đường bảo thủ về xã hội trong một thời gian dài sắp tới.

Câu chuyện bắt đầu nổ lớn và nghiêm trọng hơn khi TT Trump đã tìm cách móc nối với chính quyền các nước khác để mong điều tra về các đối thủ chính trị của mình vì quyền lợi riêng tư, dù rằng điều đó quả tình là phi pháp, xuyên qua việc ông đã bí mật áp lực TT của Ukraine là hãy điều tra về cựu PTT Joe Biden và người con trai Hunter Biden. Để rồi khi sự việc này bị phát giác bởi một nhân viên tình báo tình cờ nghe được và đã “lên tiếng báo động” với văn phòng Tổng Thanh Tra của ngành tình báo là ông Michael Atkinson khiến cho ông Trump phải đành công khai một phần nội dung những cuộc điện đàm này cho mọi người thấy rõ phần nào sự thật.

Tuy vậy, thay vì tỏ ra xấu hổ hoặc hối tiếc vì câu chuyện không hay của mình bị tiết lộ, TT Trump còn trả đũa khi lên tiếng chỉ trích người lên tiếng báo động này với những lời lẽ có tính cách hăm doạ, và sau đó còn “tố mạnh” hơn nữa khi công khai kêu gọi nhà cầm quyền Trung Cộng là hãy nên điều tra xem cha con ông Biden có làm điều gì sai quấy trong thời gian qua hay không.

Những người ủng hộ mù quáng cho TT Trump đương nhiên không thấy có điều gì sai quấy trong vấn đề này, và tiếp tục biện minh rằng đó là chuyện bình thường nếu như quả thật cha con ông Biden có làm điều gì sai quấy hoặc phạm pháp. Cho dù người ta cố tình không thấy một sự phi lý quá lộ liễu là một quốc gia có hệ thống an ninh tình báo hàng đầu trên thế giới với những cơ quan nổi tiếng như FBI, CIA từ nhiều năm qua, kể cả trong nhiệm kỳ của TT Trump, tại sao đã không tìm ra những điều sai trái và phạm pháp đó trong thời gian qua (về cha con ông Biden) nếu như nó đã xảy ra khiến cho một ông tổng thống Mỹ phải đi cầu cứu các chính quyền của những nước kẻ thù như Trung Cộng, Nga Sô để điều tra giúp mình?

Sự việc này khiến người ta nhớ lại chuyện đã gây xôn xao hồi tháng 6 vừa qua khi TT Trump cũng đã thú nhận với xướng ngôn viên trụ cột của đài ABC News là George Stephanopoulos rằng ông không ngần ngại đón nhận những tin tức nói xấu về các đối thủ chính trị cho dù nó được cung cấp bởi các nước kẻ thù như Trung Cộng, Nga Sô thay vì theo lẽ thường mọi người đều phải có nhiệm vụ thông báo cho cơ quan FBI để giải quyết mỗi khi họ nhận được những tin tức từ các nước ngoài như vậy. TT Trump lúc đó đã trả lời rằng: “Không có gì sai trái cả khi tôi ngồi nghe họ cung cấp những tin tức như vậy. Điều đó không có nghĩa là một vụ họ xen lấn (vào chuyện bầu cử nội bộ của Mỹ). Bọn họ có được những tin tức. Thế thì tôi nghĩ là tôi sẽ sẵn sàng đón nhận nó. Nếu như tôi thấy có điều gì đó sai trái, từ đó có thể tôi sẽ đi gặp cơ quan FBI.”

Lời xác nhận rõ ràng này đã gây sự căm phẫn từ nhiều chính trị gia thuộc cả hai đảng Dân Chủ và Cộng Hoà, và đã khiến cho bà Ellen Weintraub, Chủ tịch Uỷ Ban Bầu Cử Liên Bang, phải bắn ra một mẩu tin ngắn trên mạng Twitter để xác nhận rằng việc một ứng cử viên hay một ban vận động tranh cử “thỉnh cầu, đồng ý hay đón nhận bất cứ một thứ gì có giá trị từ một người nước khác liên quan đến chuyện bầu cử tại Hoa Kỳ là một điều phi pháp.”

Và lần này, bà Weintraub cũng đã phải lại lên tiếng lần nữa để nhắc lại cho mọi người biết về lời xác nhận của bà trước đây về tính chất phi pháp của việc đón nhận sự giúp đỡ của một cá nhân hay chính quyền nước ngoài liên quan đến chuyện bầu cử tại nước Mỹ.

Thật ra khi nói đến chuyện vận động tranh cử, người ta có thể không từ bỏ mọi thủ đoạn nào miễn sao nó có lợi cho mình, hoặc bất lợi cho đối phương, cho dù đó là những biện pháp hay chiến thuật sử dụng có tính cách “ma giáo” (negative campaign) kiểu “đánh dưới thắt lưng quần” khiến người đời khó nể phục nhưng đôi khi lại rất hiệu quả. Nhưng dẫu sao đi nữa, các ứng viên tranh cử dù là theo Cộng Hoà hay Dân Chủ, từ trước tới nay vẫn đề ra một lằn ranh không thể vượt qua: đó là họ không thể chấp nhận việc sử dụng những thông tin được cung cấp bởi những người nước ngoài, dù là đồng minh hay kẻ thù, để đánh bại đối phương, có lẽ do bởi tinh thần tự hào quốc gia của họ.

Hơn thế nữa, luật pháp cũng còn quy định rõ ràng điều này là chuyện phi pháp và chắc chắn sẽ phải đón nhận hậu quả của cuộc điều tra bởi chính quyền liên bang. Tuy nhiên với TT Trump, có lẽ vì quá quen với phản ứng phải giành được phần thắng với bất cứ giá nào theo cung cách của một nhà buôn hám lợi, ông không còn coi trọng cái lằn ranh không thể vượt qua đó mà sẵn sàng chấp nhận miễn là nó có thể mang về lợi ích nhất thời cho ông.

Mới đây, một bài phân tích tổng hợp đăng trên tờ Washington Post của bốn nhà báo là Greg Miller, Paul Sonne, Greg Jaffe và Michael Birnbaum đã giúp cho người đọc hiểu rõ thêm phần nào về những diễn tiến của vụ xì-căng-đan đang nổ lớn trên chính trường Hoa Kỳ khiến cho bà Nancy Pelosi, Chủ tịch Hạ Viện, đã quyết định cho tiến hành thủ tục điều tra để luận tội TT Trump trong vụ này, đặc biệt là để xác định xem TT Trump phải chăng đã vi phạm vào nhiều sai phạm nghiêm trọng như lạm quyền chức vụ tổng thống, vi phạm luật lệ bầu cử, phản bội quyền lợi quốc gia, hối lộ, hù doạ nhân chứng và cản trở công lý.

Theo nhà báo Greg Walters phân tích trong một bài báo trên diễn đàn Vice News, thật ra chính quyền liên bang có thể mở một cuộc điều tra để tìm hiểu sự thật chỉ dựa vào một vài hành động mang tính cách ít nghiêm trọng hơn những gì mà TT Trump và các phụ tá cao cấp của ông đã nhúng tay vào. Do đó, cuộc điều tra lần này do Hạ Viện đứng ra chủ trì cũng là điều bình thường, nếu không muốn nói đó là điều cần phải làm bởi những cơ quan điều tra về an ninh của Hoa Kỳ. Hơn thế nữa, cuộc điều tra này của Hạ Viện cũng cần thiết do bởi Bộ Tư Pháp dưới quyền của ông William Barr và Bộ Ngoại Giao dưới quyền của ông Mike Pompeo đã không hành xử đúng chức năng của mình, để xét xem liệu TT Trump đã phạm vào những sai lầm như sau:

Lạm Quyền Tổng Thống – TT Trump tự ý ngưng khoản viện trợ 391 triệu Mỹ-kim do Quốc Hội Hoa Kỳ đã chuẩn thuận để áp lực buộc Ukraine phải điều tra đối thủ chính trị đáng ngại nhất của ông trong kỳ bầu cử năm 2020 là cựu TT Joe Biden, ứng viên từ nhiều tháng qua vẫn luôn được đánh giá là luôn bỏ xa TT Trump trong tất cả những cuộc thăm dò dân ý, kể cả những cuộc thăm dò trong nội bộ của đảng Cộng Hoà.

Việc tự ý hoãn tiền viện trợ này không dựa trên những lý do chính đáng nào mà chỉ vì những toan tính riêng tư của ông Trump muốn làm hại đối thủ đáng ngại nhất của mình. Như vậy, TT Trump có thể bị luận tội là đã lạm dụng chức vụ nguyên thủ quốc gia để mưu cầu cho lợi ích riêng tư của mình thay vì cho quốc gia theo như lời thề khi nhậm chức.

Bản báo cáo dài 9 trang của nhân viên ẩn danh “thổi còi báo động” cho biết là TT Trump đã yêu cầu TT Zelensky của Ukraine tổng cộng đến 8 lần để mở cuộc điều tra về bố con ông Biden. Không những vậy, ông còn áp lực bằng cách ra lệnh cho PTT Mike Pence hủy chuyến đi đến thủ đô Kiev dự lễ nhậm chức của ông Zelensky như dự định lúc ban đầu, và thay thế bằng một viên chức cấp thấp hơn là Tổng Trưởng Năng Lượng Rick Perry.

Vi Phạm Luật Lệ Bầu Cử – Luật lệ ghi rất rõ rằng bất cứ một người Mỹ nào yêu cầu một người nước ngoài giúp đỡ mình để thắng cử tại Mỹ là đã phạm pháp.

Việc TT Trump áp lực TT Zelensky của Ukraine phải mở cuộc điều tra kiểu “bới lông tìm vết” xem có điều gì sai trái từ cha con ông Biden cho mục đích tấn công trong cuộc bầu cử sắp tới quả tình là việc vi phạm luật lệ bầu cử của Hoa Kỳ. Bằng chứng về cuộc điện đàm giữa hai vị tổng thống ngày 25/7 vừa rồi, đầu tiên do một nhân viên tình báo “lên tiếng báo động” và sau đó được TT Trump công bố cho mọi người nghe, là bằng chứng rõ ràng. Không những thế, TT Trump còn cử luật sư riêng của mình là Rudy Giuliani và Tổng trưởng Tư Pháp William Barr can thiệp với các viên chức của Ukraine nhiều lần về cùng vấn đề này. Vì thế nên nhân viên ẩn danh này đã báo động rằng “chiếu theo nhiệm vụ chính thức của mình, tôi đã nhận được tin tức từ nhiều viên chức chính quyền cho biết rằng TT Mỹ đã sử dụng quyền hành để nài nỉ sự can thiệp từ một chính phủ nước ngoài vào cuộc bầu cử năm 2020.”

Hối Lộ – Theo các cựu công tố viên liên bang, hành động của TT Trump áp lực TT Zelensky trong vụ này có thể được truy tố như là một hành động hối lộ. Luật lệ tại Hoa Kỳ quy định rằng việc hối lộ cũng như đòi hối lộ đều được coi là phạm tội.

TT Trump tự ý ngưng cấp khoản viện trợ 391 triệu Mỹ-kim mà Quốc Hội Mỹ đã đồng ý cho Ukraine để tự bảo vệ trước áp lực đe doạ của Nga, với hậu ý là sẽ tháo khoán số tiền này nếu như TT Zelensky chịu mở cuộc điều tra bố con ông Biden. Điều này có nghĩa là TT Trump đã sử dụng số tiền này, vốn là tiền thuế của người dân Mỹ để hối lộ chính phủ Ukraine làm một việc có lợi riêng cho ông trong chiến dịch tranh cử vào năm tới.

Phản Bội Quyền Lợi Quốc Gia – Quốc Hội Hoa Kỳ, với sự đồng ý của đa số các vị dân cử thuộc cả hai đảng Cộng Hoà và Dân Chủ, đã đồng ý biểu quyết việc cấp viện trợ 391 triệu Mỹ-kim cho Ukraine vì biết rằng quốc gia này đang cần số tiền đó để tăng cường ngân sách quốc phòng trước hiểm hoạ xâm lăng của lân bang Nga. Như vậy, việc ngưng khoản viện trợ này, mà không có lý do chính đáng, không những làm tăng rủi ro cho Ukraine mà còn gây hại đến quyền lợi và an ninh của Hoa Kỳ, vì vô tình làm lợi cho Nga vốn là kẻ thù rất đáng ngại cho quyền lợi lâu dài của Hoa Kỳ. Mà tất cả những hành động tai hại đó được thực hiện chỉ vì quyền lợi nhất thời cho riêng cá nhân TT Trump.

Hù Doạ Nhân Chứng – Sau khi nội vụ được tiết lộ bởi một viên chức ẩn danh đã chịu “thổi còi báo động”, TT Trump bèn áp dụng biện pháp hù doạ cổ điển là chỉ trích người này là gián điệp và muốn tìm hiểu tung tích người đó là ai để đem ra trù dập hay xét xử, dù rằng luật pháp đã có quy định bảo vệ sự an toàn cho người này. Vì thế nên các vị dân biểu chủ tịch các uỷ ban tiến hành thủ tục điều tra luận tội đã đưa ra một bản nhận định chung để cho rằng “lời nhận định của TT Trump là một hành động hăm doạ nhân chứng đáng khiển trách và là một mưu toan cản trở cuộc điều tra của Quốc Hội. Những đe doạ bạo lực từ một vị nguyên thủ quốc gia có ảnh hưởng làm nhụt khí trên toàn bộ tiến trình điều tra, với những hậu quả nghiêm trọng đối với nền dân chủ và an ninh quốc gia.”

Cản Trở Công Lý – Theo báo cáo của người ẩn danh “thổi còi báo động”, sau khi nội vụ có dấu hiệu bị tiết lộ và cảm thấy có điều gì đó bất thường, các phụ tá ở Toà Bạch Ốc đã tìm cách ém nhẹm bằng cách chuyển tất cả hồ sơ ghi âm các cuộc điện đàm này vào một hệ thống máy điện toán đặc biệt giành cho những tài liệu thuộc loại “tối mật” về quốc phòng, với mục đích là không muốn cho nhiều người biết đến.

Hơn nữa, khi văn phòng Tổng Thanh Tra trình báo sự việc lên Tổng trưởng Tư Pháp William Barr để xin mở cuộc điều tra, ông này lại tìm cách ém nhẹm và còn khuyến cáo là không nên chuyển hồ sơ báo động này lên cho Quốc Hội. Như vậy, phụ tá cao cấp của TT Trump là ông tổng trưởng Barr cũng có thể bị cáo buộc tội can dự vào việc cản trở công lý.

Trở về với bài báo phân tích trên tờ Washington Post, các nhà báo điều tra đã phỏng vấn khoảng hơn hai chục viên chức cao cấp đã hoặc đang phục vụ trong chính quyền nhưng muốn giữ kín danh tính để tránh bị các biện pháp trả đũa. Cùng lúc đó, họ cũng đã tìm hiểu tất cả các tài liệu mới vừa được cung cấp bởi các uỷ ban điều tra ở Hạ Viện.

Một trong những nhân vật chủ chốt gây ra vụ xì-căng-đan hiện nay chính là ông Gordon Sondland, hiện là Đại sứ Hoa Kỳ tại Liên Hiệp Âu Châu, và nguyên nhân chính dẫn đến vụ này cũng bắt nguồn từ việc ông Sondland, cũng như nhiều viên chức thuộc hạ của TT Trump, đều sẵn sàng làm tất cả những hành động gì mà không cần để ý đến tính chất nghiêm túc và hợp pháp của nó, miễn sao nó có thể chứng minh sự trung thành tuyệt đối của họ với sếp trên vì mọi người đều đã rõ về bản tính của TT Trump là chỉ thích mọi người phải trung thành và nịnh bợ mình.

Ông Sondland trước đây không có thành tích gì sáng chói, cũng như không có chút kinh nghiệm nào trong lãnh vực ngoại giao. Nhưng ông có công đóng góp đáng kể là đã bỏ ra số tiền 1 triệu Mỹ-kim vào quỹ thực hiện lễ nhậm chức TT Trump vào đầu năm 2017. Và nhờ thế nên ông đã được ban tặng chức vụ đại sứ, một viên chức cao cấp được bổ nhiệm vì nhu cầu chính trị (political appointee) mà bất cứ tân chính quyền nào cũng thường áp dụng.

Trong những tháng gần đây, ông Sondland đã dần dần lún sâu vào các hoạt động ngoại giao tại Ukraine và có lúc còn qua mặt một viên chức cao cấp hơn là Cố Vấn An Ninh Quốc Gia John Bolton do bởi một lý do duy nhất: đó là ông đã được sự cho phép bởi TT Trump. Ông đã làm việc tích cực với ông Kurt Volker, Đặc Sứ của Hoa Kỳ tại Ukraine, để lèo lái chính sách ngoại giao sau hậu trường giữa hai nước sau khi TT Trump đã không hài lòng và cách chức một viên chức kỳ cựu trong ngành ngoại giao là bà Đại sứ Marie Yovanovich.

Kể từ giữa tháng Năm vừa qua, mối giao hảo giữa Hoa Kỳ và Ukraine có dấu hiệu rạn nứt sau việc bà đại sứ Mỹ bị triệu hồi mà không có lý do chính đáng. Trong khi đó, vị tân tổng thống đang mong mỏi nhận được sự trợ giúp tích cực từ phía Hoa Kỳ. Nhưng những thông tin trao đổi qua lại giữa các viên chức cao cấp trong thời gian qua cho thấy là hai ông Sondland và Volker đã cùng bàn bạc với nhau và với những viên chức khác của Ukraine để chuyển thông điệp cho vị tân tổng thống Zelensky rằng ông ta sẽ không nhận được viện trợ của Hoa Kỳ, cũng như không được lời mời đến viếng thăm tại Toà Bạch Ốc trừ khi chính quyền của ông cam kết sẽ mở một cuộc điều tra “bới lông tìm vết” về cha con ông Joe Biden mà TT Trump mong rằng sẽ phanh phui được những chi tiết nào đó bất lợi cho ông Biden trong kỳ bầu cử sắp tới. Thay vì những lời trao đổi dưới hình thức điện thư trong nội bộ của Bộ Ngoại Giao, những nhà ngoại giao này lại liên lạc với nhau bằng tin nhắn qua mạng WhatsApp trên các điện thoại di động.

Ông Volker nói với một viên chức phụ tá cao cấp ở Ukraine rằng TT Zelensky có thể thuyết phục được TT Trump rằng ông sẽ tìm hiểu rõ ràng về những gì đã xảy ra trong kỳ bầu cử năm 2016 thì sau đó ông sẽ có cơ hội được gặp gỡ TT Trump tại Toà Bạch Ốc. Điều này bắt nguồn từ việc ông Trump vẫn luôn bị ám ảnh rằng phía Ukraine đã tìm cách phá hoại ông trong kỳ bầu cử vừa qua.

Về mặt ngoại giao chính thức, hai ông Sondland và Volker đã áp lực phía Ukraine về một số những yêu cầu của TT Trump. Mặt khác, TT Trump cũng ra lệnh cho luật sư riêng của ông là Rudy Giuliani cũng bắn tiếng qua những phương tiện khác để chuyển đi cùng một thông điệp. Và nội dung chính của nó được phơi bày trong một cuộc điện đàm vào ngày 25/7 giữa hai vị tổng thống do một lời tố cáo của một nhân viên ẩn danh gửi đến văn phòng Tổng Thanh Tra và sau đó mới được tiết lộ lên cho Quốc Hội biết, và phía Toà Bạch Ốc cũng đành phải công nhận là chuyện có thật.

Phía Ukraine quả tình là một nước đang lâm vào tình trạng khó khăn và cần sự giúp đỡ của Hoa Kỳ. Tuy nhiên ông Zelensky cũng đủ khôn ngoan để biết rằng ông không thể mù quáng chấp nhận những lời yêu cầu của TT Trump để can thiệp sâu vào nội tình chính trường Hoa Kỳ (qua việc “bới lông tìm vết” về cha con ông Biden) vì có thể sẽ làm phật lòng cho các viên chức phe Dân Chủ sau này. Nhưng đồng thời ông Zelensky cũng không thể làm phật lòng TT Trump nếu như không thoả mãn những đòi hỏi nhất thời.

Các viên chức kỳ cựu trong ngành ngoại giao và tình báo của Hoa Kỳ cũng ý thức được điều khó khăn và tế nhị này vì từ trước tới nay, họ chưa bao giờ đứng trước một tình huống như vậy với một vị tổng thống Mỹ đã có những lời nói và quyết định bất thường và khác lạ nhất so với tất cả các vị tổng thống tiền nhiệm. Nhưng những phụ tá trung thành với TT Trump như ông Sondland thì không ngần ngại dấn thân vào những việc này, miễn sao nó làm cho sếp lớn hài lòng để họ vẫn còn được TT Trump tiếp tục tin dùng thay vì cách chức như đã xảy ra với rất nhiều các phụ tá cao cấp khác.

Những mẩu tin trao đổi giữa hai ông Sondland và Volker cho thấy họ càng ngày càng lún sâu vào một thoả thuận chính trị giữa hai vị nguyên thủ Trump và Zelensky. Theo đó, Ukraine sẽ nhận được viện trợ quân sự từ Hoa Kỳ và ông Zelensky sẽ được mời đến viếng thăm Toà Bạch Ốc sau khi đã cam kết sẽ mở lại một cuộc điều tra về công ty năng lượng Burisma mà chủ nhân đã thuê mướn con trai của ông Joe Biden vào hội đồng quản trị với đồng lương khoảng $50,000 mỗi tháng.

Vào ngày 19/7, ông Sondland bắn tiếng cho ông Volker rằng ông ta đã nói chuyện trực tiếp với TT Zelensky để trình bày đầy đủ chi tiết. Còn ông Volker thì trả lời rằng ông cũng đã trình bày mọi chuyện với luật sư riêng của TT Trump là ông Giuliani. Ông Volker kết luận rằng điều quan trọng nhất mà ông Zelensky cần phải làm là lên tiếng rằng ông sẽ tích cực can thiệp vào cuộc điều tra này.

Dĩ nhiên, các viên chức kỳ cựu trong ngành ngoại giao và tình báo thuộc cả hai nước Hoa Kỳ và Ukraine đều bắt đầu cảm thấy lo ngại trước những chuyển biến quan trọng như vậy bắt đầu được hé lộ ra ngoài, nhất là xuyên qua những lời tuyên bố mạnh miệng và vung vít của ông Giuliani trên nhiều diễn đàn truyền thông. Và điều này sau đó đã dẫn đến việc một nhân viên ẩn danh đã quyết định “lên tiếng báo động” bằng cách báo cáo lên văn phòng tổng thanh tra.

Một trong những viên chức cao cấp và kỳ cựu bầy tỏ sự lo ngại của mình là ông William Taylor, trước đó đã từng là Đại sứ Mỹ tại Ukraine từ năm 2006 đến 2009 dưới thời hai vị tổng thống Bush Con và Obama. Ông Taylor chỉ chấp nhận lời thỉnh cầu của ông Volker để trở lại chức vụ đại sứ này trong thời gian tạm thời sau khi bà Đại sứ Yovanovich bị TT Trump cách chức. Trong một đoạn trao đổi giữa hai người, ông Volker than phiền rằng ông đang cố gắng bơi lội trong cái thế giới mới đầy nghiêng ngửa này, và ông Taylor đã phúc đáp trở lại rằng “Tôi cũng không biết chắc rằng đó là cái thế giới mà tôi muốn đặt chân đến.”

Vào ngày 21/7, ông Taylor nhắc lại sự lo ngại rằng việc Ukraine đang bị sử dụng như là “con cờ trong những đấu đá chính trị của Hoa Kỳ”. Nhưng ông Sondland đã lập tức bác bỏ sự lo ngại này, và nói rằng ông Taylor không nhìn thấy rằng điều quan trọng nhất để cải thiện mối quan hệ giữa hai nước là chỉ cần làm theo ý muốn của TT Trump.

Qua ngày hôm sau, phụ tá cao cấp của TT Zelensky là ông Andrey Yermak đã có cuộc điện đàm với ông Giuliani. Vì đã được hướng dẫn từ trước bởi hai ông Sondland và Volker, ông Yermak dường như đã bảo đảm với ông Giuliani rằng TT Zelensky sẽ đồng ý những yêu cầu đó trong một cuộc điện đàm sắp tới với TT Trump.

Đến ngày 25/7 khi cuộc điện đàm giữa hai lãnh tụ diễn ra, nhiều viên chức cao cấp ở Toà Bạch Ốc trước đó có nghe loáng thoáng nhưng không nắm rõ chi tiết bắt đầu cảm thấy hốt hoảng trước nội dung những lời đòi hỏi của TT Trump khi yêu cầu một cách lộ liễu như vậy, nên họ bèn phản ứng bằng cách đem giấu toàn bộ nội dung những lời đối thoại vào một hệ thống máy điện toán giành riêng cho những tài liệu “tối mật” về an ninh quốc phòng.

Tuy nhiên, đối với những viên chức ngoại giao can dự vào vụ này, cuộc điện đàm giữa hai vị tổng thống được xem như là một bước ngoặt đáng kể. Ông Yermak kể lại với ông Volker rằng cuộc điện đàm diễn ra tốt đẹp, và ông Zelensky nhận được lời hứa là sẽ được mời đến viếng thăm Toà Bạch Ốc, dù rằng ngày giờ chưa được xác định. Và ông Volker đã trả lời rằng ông sẽ sắp xếp một cuộc gặp gỡ tại thủ đô Madrid giữa hai ông Yermak và Giuliani để giàn xếp chuyến viếng thăm ngoại giao này.

Theo lời kể của ông Volker, ông Giuliani nói rằng TT Ukraine cần phải đưa ra lời tuyên bố công khai rằng ông sẽ mở cuộc điều tra. Cả hai ông Sondland và Volker liền soạn thảo bản văn mà phía Ukraine sẽ công bố sau khi đặt chân đến Hoa Kỳ. Sau khi họ trình bày bản văn dự thảo này, ông Giuliani tỏ ra không hài lòng, vì nó không nói rõ ràng và chi tiết, và vì thế nên ông ta đòi hỏi phía Ukraine phải nói chi tiết về vụ bầu cử năm 2016 và công ty Burisma, cơ quan năng lượng có thuê mướn con trai ông Biden vào hội đồng quản trị.

Đến ngày 10 tháng 8, ông Volker gửi tin nhắn cho ông Yermak để nói rằng một khi bản văn này được soạn thảo lại cho đầy đủ và ưng ý, họ có thể dùng nó để có được ngày chính thức đến viếng thăm TT Trump tại Toà Bạch Ốc.

Phía ông Yermak cũng phúc đáp rõ ràng về sự thoả thuận giữa đôi bên: “Một khi chúng tôi có được ngày giờ chính thức, chúng tôi sẽ mở một cuộc họp báo để báo tin về chuyến viếng thăm ngoại giao này để đẩy mạnh lại quan hệ ngoại giao giữa Hoa Kỳ và Ukraine, trong đó có cả việc liên quan đến công ty Burisma và những cuộc điều tra về sự xen lấn vào chuyện bầu cử.”

Nhưng rồi sau đó, bản văn dự thảo đã được dẹp bỏ sau khi phía Ukraine cảm thấy không thoải mái khi lên tiếng công khai và chi tiết về công ty Burisma và chuyện điều tra về việc xen lấn vào chuyện bầu cử tại Hoa Kỳ.

Đến lúc này, cả hai ông Sondland và Volker mới thấy rằng mình đã lún sâu quá nhiều vào những biến chuyển nổ ra tại thủ đô Washington đang bị phanh phui dần về những mưu toan của họ và từ đó dẫn đến cuộc điều tra để luận tội tổng thống Trump.

Vào ngày 12 tháng 8, một ngày trước khi hai ông Volker và Sondland trao đổi cho nhau những mẩu tin đắc thắng về chuyện họ đã đạt được một bản văn mà TT Zelensky sẽ đọc như họ mong muốn, một nhân viên ẩn danh của cơ quan tình báo CIA đã nộp một bản tường trình dài 9 trang để “lên tiếng báo động” về những điều được xem là bất thường lên văn phòng Tổng Thanh Tra. Những diễn biến dồn dập xảy ra trong những ngày sau đó đã dẫn đến việc mọi sự bắt đầu được phanh phui trong các buổi điều trần kín tại Uỷ Ban Tình Báo của Hạ Viện.

Vào ngày 1 tháng 9, Đại sứ Taylor lại lên tiếng bầy tỏ sự lo ngại của mình với ông Sondland: “Phải chăng chúng ta đang nói với phía Ukraine rằng việc viện trợ để bảo đảm an ninh và được tiếp kiến tại Toà Bạch Ốc phải tuỳ thuộc vào việc họ phải mở những cuộc điều tra?” Cùng ngày hôm đó, trong một cuộc gặp gỡ tại thủ đô Warsaw, các viên chức của Ukraine cũng nhận được một thông điệp tương tự từ phía PTT Mike Pence khi ông nói với TT Zelensky rằng Hoa Kỳ vẫn còn quan tâm đến việc chính quyền Ukraine vẫn chưa làm hết sức về vấn đề tham nhũng (ngụ ý là muốn Ukraine nên mở lại các cuộc điều tra).

Tuy nhiên đến lúc này, ông Sondland không chịu trao đổi với ông Taylor bằng những mẩu tin nhắn, mà chỉ nói rằng “Anh hãy gọi cho tôi.”

Đúng một tuần sau đó, vào ngày 8 tháng 9, Đại sứ Taylor bắn ra một lời cảnh cáo nghiêm trọng hơn để nói rằng ông ta sẽ không tham dự vào một hành động nào có tính cách ép buộc TT Zelensky phải có một cam kết công khai theo ý của Hoa Kỳ cũng như việc tự ý cúp ngân khoản viện trợ quân sự cho Ukraine mà họ đang rất cần có: “Điều ác mộng sẽ xảy ra nếu như họ đồng ý cuộc phỏng vấn nhưng rồi sau đó cũng không được viện trợ. Nếu như điều này xảy ra, phía Nga sẽ là người hoan nghênh nhất. (Và cá nhân tôi sẽ xin từ chức.)”

Qua ngày hôm sau, Đại sứ Taylor quyết định liên lạc với ông Sondland một lần chót khi bắn ra mẩu tin nhắn: “Tôi nghĩ rằng việc cúp viện trợ quân sự để đòi hỏi một sự giúp đỡ trong chiến dịch tranh cử là một điều điên rồ.”

Đến lúc này, ông Sondland có lẽ cũng bắt đầy cảm thấy rằng những lời lẽ trao đổi kiểu này sẽ dẫn đến những hậu quả bất lợi ra sao trước công luận một khi các điều tra viên tìm hiểu được sự thật, nên ông đã trả lời với một giọng văn thay đổi và nghiêm túc hơn: “Anh Bill, tôi tin rằng anh đã sai lầm khi nhận định về những ý định của TT Trump. Tổng thống Trump đã nói rất rõ: không hề có việc trao đổi qua lại (quid pro quo) dưới bất cứ hình thức nào trong vụ này.”

Sau đó không lâu, ông Volker cũng đã quyết định xin từ chức Đặc Sứ về Ukraine của Toà Bạch Ốc.

MAI LOAN

Houston, Texas, ngày 12 tháng 10/2019

Biết thực sự là biết mình không biết!

Chu Thập

Theo dõi và hồi hộp chờ đợi kết quả của các giải Nobel năm nay, tôi thấy tiếc quá: cô nữ sinh Greta Thunberg, 16 tuổi, người Thụy Điển đã không được trao tặng Giải Nobel Hòa Bình! Nếu so sánh với Malala Yousafzai, cô nữ sinh người Pakistan đã nhận giải thưởng cao quý này năm 2014 khi chỉ mới 17 tuổi,  tôi nhận thấy hoạt động của Greta Thunberg có lẽ rộng lớn hơn nhiều. Gương anh dũng và lời kêu gọi của em đã vang dội khắp nơi: học sinh trung học và giới trẻ khắp nơi trên thế giới đã đồng loạt xuống đường để gây ý thức về khí hậu thay đổi và kêu gọi chính phủ các nước hãy có biện pháp chống lại hiện tượng này.

Nhưng dù không được trao tặng Giải Nobel Hòa Bình năm nay, Greta Thunberg cũng đã dạy cho tôi nhiều bài học quý giá. Khi bước vào bậc trung học, ê a vài câu tiếng Tây, tôi rất tâm đắc với câu ngạn ngữ Pháp “Ước gì người trẻ có được sự hiểu biết và người già có được sức lực!” (Si jeunesse savait, si vieillesse pouvait!). Gừng càng già cang cay. Chỉ cần lớn hơn mình vài tuổi, học trên mình vài lớp, tôi thấy bậc đàn anh của tôi sao mà thông thái quá! Cứ thế tôi lấy tuổi đời để đo lường sự hiểu biết và khôn ngoan của con người. Cũng có lúc tự so sánh mình với những người ít tuổi hơn, tôi cứ nghĩ mình “hơn” họ về kho tàng hiểu biết đã tích lũy được cũng như sự khôn ngoan. Với chút tự phụ, thỉnh thoảng mở miệng ra tôi cũng ca bài: Thời tôi thế này, thời tôi thế kia, chớ có đâu tệ như ngày nay!...Cứ như thể người trẻ ngày nay thua kém xa thế hệ đi trước!

Có thực sự là càng thêm tuổi con người càng có nhiều hiểu biết và khôn ngoan hơn người trẻ hơn mình không? Tôi cảm thấy ái ngại mỗi khi nhìn vào những nhà lãnh đạo già nua, dù trong chính trị hay tinh thần. Tôi không biết hai ứng cử viên Dân Chủ Bernie Sanders năm nay đã 78 tuổi và Joe Biden, người sẽ mừng sinh nhựt thứ 77 vào tháng Mười Một này, có chạy cho đến cùng trong cuộc chạy đua vào Tòa Bạch Ốc vào năm tới không, chớ đừng nói tới chuyện còn đủ sức để cai trị một đất nước “vĩ đại” như Hoa Kỳ. Tôi lo cho hai ông, bởi vì một ông thì bệnh hoạn tuổi già sức yếu, còn một ông thì nổi tiếng với thành tích bạ đâu nói đó.

Người già thiếu sức là điều hiển nhiên. Nhưng có phải hễ già thì đương nhiên có nhiều hiểu biết và khôn ngoan hơn người trẻ không? Càng thêm tuổi, tôi càng nghi ngờ về chân lý này. Tôi nói thế khi dựa vào kinh nghiệm bản thân. Thật vậy, nhìn lại quãng đời mình đã đi qua, tôi thấy mình ngu nhiều hơn khôn. Sở dĩ tôi nhận ra được sự ngu dốt của mình là vì so sánh với người trẻ. Hơn bao giờ hết, ngày nay tôi thấy mình bị bỏ rơi lại đàng sau quá xa về rất nhiều mặt. Khoảng cách về hiểu biết giữa tôi và giới trẻ ngày nay là trời bể. Nhờ các phương tiện truyền thông ngày càng tân tiến tiến, ngay cả một học sinh tiểu học cũng có thể biết nhiều hơn tôi. Còn bàn về sự khôn ngoan thì tôi lại càng nghi ngờ về mình hơn. Đã thất thập cổ lai hy và mấy năm lẻ rồi mà tôi có thấy mình “khôn” hơn rất nhiều người trẻ hơn tôi đâu. Nếu có một sự hiểu biết mà tôi cầm chắc trong tay được thì sự hiểu biết đó là: biết thực sự là biết mình không biết!

Câu nói có mùi triết lý trên đây không phải do tôi phát kiến tìm ra mà đã từng được gán cho ông tổ của triết học Tây Phương là Socrates (470-399 trước Công nguyên). Cùng với câu “Người ơi, hãy tự biết mình”, có lẽ không có sinh viên triết học nào mà không mang câu nói ấy ra tụng niệm.

Thật ra, Đông Tây gặp nhau, triết học Đông Phương cũng có một câu tương tự. Như trong sách Luận Ngữ chẳng hạn, người ta cũng đọc được câu: “Biết thì biết là mình biết. Không biết thì cũng biết rõ là mình không biết. Đó mới thực sự là người biết” (Thu Giang Nguyễn Duy Cần, Tôi tự học, NxB Trẻ, Sài Gòn).

Sở dĩ tôi cứ loay hoay với cái biết là bởi vì mới đây có một ông già, cùng một tuổi với tôi, đã nói một câu để đời trong rất nhiều câu để đời. Số là sau khi tuyên bố rút quân Mỹ ra khỏi phía Bắc Syria và dĩ nhiên, như thế giới đang thấy diễn ra hiện nay, bật đèn xanh cho Thổ Nhĩ Kỳ tấn công người Kurd, một đồng minh sát cánh với Hoa Kỳ trong cuộc chiến chống lại “Quốc gia Hồi giáo”  (ISIS), ông già Donald Trump đe dọa Thổ Nhĩ Kỳ: “Nếu Thổ Nhĩ Kỳ làm điều gì mà tôi, với sự khôn ngoan vĩ đại không ai sánh bằng của tôi (in my great and unmatched wisdom), thấy là vượt qua giới hạn, thì tôi sẽ phá hủy và tiêu diệt hoàn toàn nền kinh tế của Thổ Nhĩ Kỳ”.

Liệu ông có phá hủy và tiêu diệt hoàn toàn nền kinh tế của Thổ Nhĩ Kỳ không là chuyện hạ hồi phân giải. Riêng tôi chỉ chú trọng đến “sự khôn ngoan vĩ đại không ai sánh bằng” của ông. Lâu nay tôi tưởng chỉ có một người tự xưng là “Vô Thượng Sư”. Nay tổng thống thứ 45 của Mỹ dường như muốn tiếm đoạt ngôi vị của bà để tự xưng là người “khôn ngoan” không ai bằng! Thời buổi này mà dám tự xưng như thế thì quả là...không giống ai. Tôi chỉ nói “không giống ai” thôi. Tác giả Ký Già của tờ Thời Báo, trong bài “Khi Đồng Minh Tháo Chạy” hay là “Hết Thuốc Chữa", đăng trong mục tạp ghi ngày 11 tháng Mười vừa qua, đã phân tách câu nói của tổng thống Trump một cách thấu đáo hơn. Trích dẫn 10 triệu chứng của chứng rối loạn nhân cách (Narcissistic Personality Disorder) do Hội Y sĩ Tâm Thần Học Hoa Kỳ chỉ ra, tác giả Ký Gà viết rằng  “Hội này nói rằng chỉ cần có biểu hiện của từ 5 trong 10 triệu chứng trở lên thì đã được coi là mắc chứng rối loạn nhân cách”. Theo Ký Gà, đương kim tổng thống Mỹ có thừa hơn 5 triệu chứng ấy, đặc biệt là “không từ bỏ một cơ hội nào để khoe khoang các thành tích, sự tài giỏi, sự khôn ngoan, sự giàu có của mình, cái gì ổng cũng phải nhứt” hết.

Tôi không phủ nhận sự thông minh và tài năng của Tổng thống Trump. Nhưng bàn về sự khôn ngoan thì tôi thấy tiếng Việt mình phong phú và giúp tôi hiểu rõ hơn về cái khôn của con người. Quả thật, tiếng Việt phân biệt nhiều cái khôn: nếu có khôn ngoan thì cũng có khôn lỏi, khôn ranh, khôn vặt...Không cần phải là một chuyên gia tâm lý để có thể phân biệt được một người khôn ngoan thật sự với một kẻ khôn lỏi, khôn ranh, khôn vặt...Những cái khôn này quả là vô tận. Ai muốn tự nhận mình vô địch cũng được! Trái lại, minh triết ở đâu và thời nào cũng đều mách bảo: khôn ngoan hay biết thực sự là biết mình không biết. Tựu trung, khôn ngoan thực sự là biết nhận ra những giới hạn và bất toàn của mình.

Tại sao dân chúng chạy theo những nhà lãnh đạo xấu?

Ronald E Riggio Ph.D

                                                                               Chu Thập chuyển ngữ

Hiện nay  có 50 nước, tức một phần tư các quốc gia trên thế giới,  được cai trị bởi những nhà độc tài. Tùy theo cách bạn định nghĩa thế nào là “những nhà lãnh đạo xấu”, trên thế giới còn có một phần tư các nước hay hơn hiện đang được lãnh đạo bởi những cá nhân vô đạo, bất ổn hay không có khả năng. Tuy nhiên, chúng ta ít khi thấy những dịp dân chúng nổi lên lật đổ bất cứ nhà lãnh đạo xấu này. Vậy thì câu hỏi cần được đặt ra là: Tại sao dân chúng cố tình (hay vô tình) chạy theo những nhà lãnh đạo xấu?

Sau đây là nhiều lý do và những yếu tố tâm lý nổi bật:

1.Dân chúng thích những nhà lãnh đạo “mạnh”

Phần lớn trong chúng ta muốn các nhà lãnh đạo của chúng ta phải tỏ ra “mạnh” và tự tin, nhưng rất nhiều người trong chúng ta lại lầm lẫn sự hung hãn và kỷ ái (narcissism) với sức mạnh. Đây là một sai lầm. Các cuộc nghiên cứu cho thấy rõ ràng rằng những nhà lãnh đạo tồi tệ nhứt - tức những người đã trở thành bạo chúa - là những người rất kỷ ái và hung hãn.

Tại sao những nhà lãnh đạo này luôn thất bại? Tính kỷ ái của họ thuyết phục họ rằng họ luôn luôn đúng; điều này có nghĩa là họ không màng đến sự cố vấn và lời khuyên của người khác cũng như không học được từ những sai lầm của họ. Những nhà lãnh đạo vĩ đạo là những người khiêm tốn. Họ lắng nghe tiếng nói của người khác bởi vì họ ý thức được những giới hạn của mình. Hơn nữa, họ không ngừng cố gắng cải thiện để trở thành những nhà lãnh đạo tốt hơn.

2.Chúng ta là nạn nhân của sự suy nghĩ hẹp hòi của chúng ta.

Sự suy nghĩ hẹp hòi được các chuyên gia tâm lý gọi bằng một danh từ chuyên môn là “Heuristics”, tức cách tiếp cận và giải quyết vấn đề một cách nhanh chóng. Chúng ta sử dụng phương cách này để khỏi phải suy nghĩ và phân tách quá nhiều (chúng ta có khuynh hướng lười suy nghĩ). Một lý do khiến các nhà lãnh đạo xấu “trụ” được trong quyền lực hay tái cử là vì chúng ta suy nghĩ hẹp hòi và tự đánh lừa mình để tin rằng nhà lãnh đạo xấu “cũng được thôi”. Sau đây là một số suy nghĩ hẹp hòi của chúng ta:

-Chúng ta chấp nhận vô điều kiện cái nhìn của nhà lãnh đạo.

Vì nhiều lý do, nhiều người chạy theo một nhà lãnh đạo mà không hề đặt vấn đề một cách thấu đáo về hành vi của người đó. Khi một nhà lãnh đạo có hành vi xấu, tất cả những người chạy theo ông hay bà ta đều nhanh chóng tin tưởng lập luận của ông hay bà rằng “chẳng có gì là sai trái cả”. Chúng ta có khuynh hướng đặt các nhà lãnh đạo lên bệ thờ. Đây là điều mà Jim Meindl, một học giả chuyên về thuật lãnh đạo, gọi là “sự say mê lãnh đạo” (Romance of Leadership). Thái độ này khiến chúng ta không muốn tìm hiểu thấu đáo, nhưng thay vào đó chấp nhận sự giải thích của nhà lãnh đạo.

-Chúng ta hùa theo cái nhìn của phe nhóm chúng ta. Chúng ta tin tưởng những người giống chúng ta hay những người có những hệ tư tưởng giống chúng ta. Nếu những người có cùng niềm tin và ý thức hệ chính trị giống chúng ta ủng hộ một nhà lãnh đạo, chúng ta cũng hùa theo để ủng hộ người đó. Trong các cuộc bầu cử ở Mỹ, 80 phần trăm những người theo Dân Chủ và Cộng Hòa luôn luôn ủng hộ những thành viên của đảng họ.

-Chúng ta tin rằng một người khác còn tệ hơn nhà lãnh đạo của chúng ta (thà một lãnh đạo tồi hơn là một người chúng ta không biết..). Thành kiến về người bên trong và nhóm bên ngoài là một yếu tố rất mạnh trong lối suy nghĩ hẹp hòi của chúng ta. Nó dễ tạo ra niềm tin cho rằng chúng ta là “người tốt” và những người bên ngoài phe nhóm chúng ta là những “người xấu”. Như vậy, bất cứ lãnh tụ nào không phải là “người của chúng ta” đều là người xấu và sẽ còn tệ hơn nhà lãnh đạo tồi mà chúng ta đang có.

-Chúng ta tìm cách biện minh. Tìm cách biện minh cho “tội lỗi” của các nhà lãnh đạo tồi của chúng ta là một thái độ rất bình thường của con người. Khi nhà lãnh đạo làm một điều sai trái, như ngoại tình, thậm thụt cửa sau, trục lợi, chúng ta biện minh: “Chả sao cả. Ông hay bà ấy là nhà lãnh đạo của ta mà!” và chúng ta tạo ra một luật trừ. Nếu chúng ta tiếp tục biện minh cho những hành động sai trái của nhà lãnh đạo, thái độ này sẽ tạo ra một lối mòn qua đó nhà lãnh đạo xấu sẽ  dấn sâu vào những hành vi ngày càng tồi tệ và sẽ không bao giờ chịu trách nhiệm.

3. Chúng ta đồng hóa hiệu năng với một nhà lãnh đạo tốt.

Chúng ta đánh giá cao các thành  quả, nhưng lại xem thường việc tìm hiểu xem các thành quả đó đã đạt được như thế nào (tức chủ trương “cứu cánh biện minh cho phương tiện”). Những nhà lãnh đạo xấu có thể đạt được những thành quả tốt (hoặc có tiếng là đạt được những thành quả tốt), nhưng lại đạt những thành quả ấy bằng những hành động xấu như lợi dụng người khác, dành công của người khác hay những hình thức bóc lột khác v.v.

4. Chúng ta “ăn có” quyền lực của nhà lãnh đạo

Chúng ta thích đứng về phía thắng cuộc và quyết tâm ủng hộ những nhà lãnh đạo xấu nếu chúng ta có được điều chúng ta chờ đợi nơi họ. Trong cuốn sách về sự lãnh đạo độc hại, Tiến sĩ Jean Lipman Blumen cho rằng sở dĩ có người chạy theo sau đuôi những nhà lãnh đạo xấu là bởi vì họ cảm thấy như mình cũng có quyền lực. Các “tín đồ” xấu bị các nhà lãnh đạo xấu lôi kéo vì họ có thể chia sẻ quyền lực.

Như thế, chính những khuynh hướng (xấu) của chúng ta giúp các nhà lãnh đạo xấu trụ lại trong quyền lực và tiến tới.

Vậy thì thế nào là một nhà lãnh đạo tốt?

Những nhà lãnh đạo tốt :

1.Tạo sự đoàn kết chứ không chia rẽ.

Những nhà lãnh đạo tốt không bao giờ gây chia rẽ nơi người mình lãnh đạo. Họ không tạo ra hiệu ứng “chúng ta chống lại họ”.

2.Đạt thành quả nhưng giới hạn những thiệt hại phụ.

Lãnh đạo tốt là người đạt được những thành quả tốt nhưng không bao giờ làm thiệt hại phúc lợi của những người ủng hộ mình hoặc phá hủy môi sinh hay biến bạn thành thù.

3. Chia sẻ sự lãnh đạo với những người ủng hộ mình.

Họ làm việc với những người ủng hộ mình, tham khảo ý kiến của họ, quan tâm đến họ và phát huy khả năng lãnh đạo của họ.

4. Để lại Đội ngũ, Tổ Chức hay Quốc Gia trong một tình trạng tốt đẹp hơn trước khi họ nắm quyền lãnh đạo.

(https://www.psychologytoday.com/au/blog/cutting-edge-leadership/201910/why-do-people-follow-bad-leaders )

Ronald E.Riggio , Ph.D là giáo sư về tâm lý lãnh đạo và tổ chức tại trường Đại học Claremont McKenna, Tiểu bang California Hoa Kỳ.

Lỗi tại tôi!

Chu Thập
21/9/2019

Để tỏ ra mình cũng “ngang tầm thời đại” như ai, thỉnh thoảng tôi cũng đi xem “xi nê”. Danh sách của những ngôi sao màn bạc tôi thuộc tên và nhớ mặt cũng  đủ dài để tôi có thể “chém gió” với bạn bè trong lúc trà dư tửu hậu. Vậy mà gần đây khi có người hỏi về nữ diễn viên Mỹ Felicity Huffman thì tôi “ngọng”. Mặc dù minh tinh 56 tuổi này khá nổi tiếng ở Hollywood, nhưng tôi chưa  từng  đuiợc xem cuốn phim nào của bà. Sở dĩ bà nổi đình đám là vì mới đây tên tuổi của bà được báo chí Mỹ nhắc tới do việc bà đã bỏ tiền ra thuê người thi vào đại học giùm cho con gái của bà. Sự việc đổ bể, hôm 13 tháng Chín vừa qua, bà bị tòa tuyên án 14 ngày tù, bị phạt 30 ngàn Mỹ kim và phải “làm công quả” bằng 250 giờ phục vụ cộng đồng.

Chuyện xem ra chẳng có gì để nói hay làm rùm beng. Nhưng tôi chú ý đến ngôi sao này và sẽ ghi vào bộ nhớ tên tuổi của bà là vì tư cách đáng ngưỡng mộ của bà. Lâu nay tôi cứ  nghĩ Hoa Kỳ là quốc gia có bộ máy tư pháp hoàn hảo nhứt thế giới. Thật ra, cái lưới ấy dường như chỉ bắt được các thứ tép riu, còn những con cá mập thì lúc nào cũng có đủ các thứ lỗ hổng để thoát. Bà Huffman không nằm trong số những con cá mập ấy. Xuyên suốt vụ án, bà đã cư xử theo một phong thái đáng được đề cao.

Trước hết, ra trước tòa, bà chẳng ưỡm ờ nhưng nhị gì cả mà nhận lỗi ngay. Kế đó bà đã cố gắng hàn gắn lại mối quan hệ đã bị sứt mẻ giữa bà và gia đình bà, nhứt là với cô con gái của bà. Nhưng đáng chú ý hơn cả đó là tuyên ngôn bà đã cho công bố để xin lỗi bạn bè, cộng đồng và tất cả những ai yêu mến và đặt nhiều kỳ vọng nơi bà. Trong tuyên ngôn, người nữ  diễn viên này cũng bày tỏ sự hối tiếc và đau buồn với khách mộ điệu mà sự ngưỡng mộ được bà nhìn nhận như bàn đạp làm nên sự nghiệp của bà. Cuối cùng, bà thú nhận với thẩm phán hành vi tồi bại của bà, tại sao bà làm điều đó và những ai bà đã gây tổn thương, mà không đưa ra bất cứ một lời biện minh nào cho hành động của mình. Tựu trung, nếu bà là một tín hữu Kitô như tôi, thì phong cách của bà khi ra trước tòa sẽ được tóm lại bằng một câu kinh mà người công giáo thường đọc ở đầu mỗi Thánh lễ: “Lỗi tại tôi, lỗi tại tôi, lỗi tại tôi mọi đàng”.

Khi tuyên án, thẩm phán Indira Talwani cũng nhắn gởi một thông điệp rất rõ ràng: tiền bạc, quyền lực, đặc ân và sự nổi tiếng không thể bảo đảm cho con người khỏi vào tù. Nhưng tôi xem trọng sứ điệp của nữ diễn viên Huffman hơn: hơn bao giờ hết, con người thời đại cần có sự khiêm tốn để biết mình, để nhận lỗi của mình và đấm ngực mình hơn là tìm kiếm những con dê tế thần để trút bỏ lên nó mọi hành vi sai trái và trách nhiệm của mình.

Trong giới nghệ sĩ không thiếu những người cũng muốn nhắn gởi một sứ điệp như bà Huffman. Gần đây, trong danh sách những người tôi ngưỡng mộ, tôi ghi thêm tên tuổi của danh ca Justin Bieber.

Mới 13 tuổi, Bieber đã có được hào quang của một “siêu sao”, thủ đắc được tài sản và danh tiếng mà những thiếu niên ở tuổi của cậu có nằm mơ cũng không dám nghĩ tới. Địa vị của một siêu sao đã biến một cậu bé nghèo chuyên hát dạo kiếm tiền ở Stratforf, Tỉnh bang Ontario, Gia Nã Đại thành một thanh niên giàu có xem trời bằng vung, vướng vào không biết bao nhiêu rắc rối với luật pháp.  Nếu có bước chân vào đại học có lẽ anh sẽ chẳng bao giờ tốt nghiệp!

Nhưng nay dù chỉ mới ở tuổi 25, người thanh niên này đã biết nhìn lại để cũng đấm ngực và nhìn nhận những hành động sai trái của mình. Dạo đầu tháng Chín vừa qua, trên trang mạng riêng của mình, danh ca này đã liệt kê một danh sách dài những lầm lỗi trong quá khứ của mình như nghiện ngập ma túy, miệt thị phụ nữ, có hành vi lạm dụng trong quan hệ với người khác và xem tiền bạc và danh tiếng như thước đo của tầm quan trọng và sự vĩ đại của một con người.

Trong bài tự thú, Bieber viết một câu đáng suy nghĩ: “Càng thêm tuổi càng phải khiêm tốn”. Anh cho biết: nổi danh ở tuổi 13, lúc nào anh cũng được “bu” xung quanh bởi những người luôn miệng tung hô rằng anh là một người “vĩ đại”. Anh được đưa lên chín tầng trời khi “chưa bao giờ học được những bài học căn bản về thế nào là trách nhiệm”. Thành ra chỉ vài năm sau, khi bước vào tuổi 18,  với hằng triệu Mỹ kim trong tay, anh muốn gì được nấy. Và đó chính là con đường dẫn anh đến “vong thân và thất vọng” (alien and disappointing).  Nhưng Bieber đã bừng tỉnh để nhận ra rằng sự vĩ đại đích thực của con người không nằm trong tiền bạc, quyền lực và danh vọng, mà chính là ý thức trách nhiệm và lòng khiêm tốn.

Nhìn nhận lỗi lầm của mình và nhận diện nguyên nhân gây ra lỗi lầm của mình, dù chỉ ở tuổi 25, Bieber đã tỏ ra khiêm tốn hơn rất nhiều người đáng tuổi cha và ngay cả  tuổi ông của anh. Không lạ gì trong một bài  đăng trên báo mạng của Đài CNN, nữ ký giả Anh Holly Thomas nói đến “Bài học mà Justin Bieber có thể dạy cho Boris Johnson và Donald Trump”

(x.https://edition.cnn.com/2019/09/05/opinions/justin-bieber-teaches-boris-johnson-donald-trump-a-lesson-thomas/index.html).

Về thủ tướng Anh thì tôi không rành lắm. Nhưng về tổng thống Trump thì tôi tin chắc rằng hai tiếng “xin lỗi” (sorry) không hề có trong tự điển của ông!

Danh ca 25 tuổi Bieber chỉ đáng tuổi gọi tôi bằng ông. Nhưng tôi thấy chẳng có gì phải hổ thẹn để tôn anh lên bậc sư phụ của tôi về sự khiêm tốn. Như anh đã nói “càng thêm tuổi càng phải khiêm tốn”, tôi có thể già đầu, nhưng không già dặn, nghĩa là không trưởng thành nếu sự khiêm tốn chưa phải là cột trụ của tòa nhà nhân cách của tôi.

Một trong những nhà tư tưởng nổi tiếng của Kitô Giáo là thánh Augustinô (354 -430) có nói: “Sự khiêm tốn làm cho con người nên giống thiên thần” (Humilitas homines sanctis angelis similes  facit). Chẳng ai thấy thiên thần như thế nào để bảo giống hay không giống. Có lẽ vị thánh này chỉ có ý nói rằng sự khiêm tốn chính là vũ khí để giúp kháng cự lại những bản năng thấp hèn và khơi dậy những đức tính tốt đẹp trong bản tính con người. Một cách cụ thể, chính nhờ khiêm tốn mà con người mới thực sự BIẾT mình, từ đó biết sống cảm thông, khoan nhượng và tử tế với người khác.

Thuốc lá điện tử và thuốc súng

David Perry

Chu Văn chuyển ngữ

Hình như đã có 6 người Mỹ chết vì hút thuốc lá điện tử. Tại Hoa Kỳ có lẽ đã có 450 người mắc những chứng bệnh về phổi do sử dụng thuốc lá điện tử và tại nhiều tiểu bang, các  Trung tâm Phòng chống Bệnh tật đang cho điều tra về bệnh phổi nghiêm trọng của những người hút thuốc lá điện tử. Về phần mình, Tổng thống Donald Trump đề nghị bài trừ thuốc lá điện tử có mùi thơm mà ông lo ngại là đang thu hút giới trẻ.

Chẳng có gì phải ngạc nhiên về việc một kỹ nghệ được xây dựng trên việc hít những chất bí hiểm nhưng lại không hề được thử nghiệm và kiểm soát đã có thể ảnh hưởng đến sức khỏe. Hơn nữa, việc Tổng thống Trump loan báo bài trừ toàn diện thuốc lá điện tử có mùi thơm xem ra hơi cực đoan. Nếu bất thần ông nghĩ đến trẻ em và muốn cứu mạng người Mỹ thì đây là một gợi ý tốt hơn: hãy có những biện pháp nghiêm chỉnh để kiểm soát súng đạn!

Người Mỹ bị sát hại bằng nhiều thứ. Theo Trung tâm Phòng chống Bệnh tật, trong năm 2017, năm gần nhứt để có được các dữ kiện,  đã có hơn một triệu người tại Hoa Kỳ chết vì bệnh tim và ung thư và hàng trăm ngàn người chết vì bệnh hô hấp, tiểu đường, tai biến và những chứng bệnh khác. Dĩ nhiên, chúng ta có cả một hệ thống y tế chuyên nghiên cứu về những chứng bệnh này và đang tìm cách đề phòng cũng như chữa trị chúng. Mặc dù Đảng Cộng Hòa tìm cách ngăn cản, bộ máy chính quyền trung ương vẫn đầu tư nhiều vào việc phòng ngừa và chữa trị xuyên qua những chương trình như Medicaid, Medicare và Affordable Care Act, bởi vì chúng ta nhìn nhận rằng những cái chết này là điều có thể phòng ngừa được và chúng ta cũng đồng ý rằng các chính phủ nên cố gắng giữ cho dân chúng được an toàn và khỏe mạnh.

Thuốc độc, xe hơi và té ngã cũng là những tai nạn giết người chính và đáp lại, các bác sĩ, các nhà lập pháp và ngay cả toàn bộ kỹ nghệ tại Hoa Kỳ cũng đã hành động. Trong năm 2017, đã có 64 ngàn người chết vì vô ý bị đầu độc. Đây là nguyên nhân giết người lớn nhứt tại Hoa Kỳ. Để đề phòng những cái chết như thế Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm FDA đã đưa ra những luật rất nghiêm nhặt về việc dán nhãn hiệu và nay chính phủ liên bang cũng đòi hỏi phải có những biện pháp an toàn, như phải có nút nắp an toàn cho trẻ con.

Xe hơi thường là một tên sát nhân lớn hơn, nhưng từ nhiều thập niên qua chính phủ liên bang cũng đã ra lệnh phải cải thiện những biện pháp an toàn cho xe hơi. Hơn nữa, khi xe hơi “giết” người thì các nhà sản xuất xe hơi có thể bị truy tố nếu xe có khiếm khuyết do đó các công ty chế tạo xe hơi chịu bỏ tiền ra để làm những chiếc xe an toàn hơn. Có những luật được Đảng Cộng Hòa bảo trợ nhằm nhìn nhận sự miễn tố cho kỹ nghệ súng thành ra điều đó (tức những biện pháp an toàn) đã không hề có đối với súng đạn.

Năm 2017, lần đầu tiên súng đạn đã giết nhiều người hơn xe hơi. Ngay cả việc vô tình bị nghẹt thở cũng đã khiến phải có biện pháp kiểm soát. Nếu bạn sản xuất bao nhựa, bạn bị buộc phải in những lời cảnh cáo về nghẹt thở để giữ cho trẻ con được an toàn. Thật vậy, 10 nguyên nhân hàng đầu vô tình gây tử vong tại Hòa Kỳ đều được kỹ nghệ và chính quyền các cấp kiểm soát chặt chẽ, ngoại trừ súng đạn.

Theo Tổ chức “An toàn súng đạn cho mọi thành phố” (Everytown for Gun Safety), một tổ chức phi lợi nhuận chuyên tranh đấu cho việc kiểm soát súng đạn và chống lại bạo động bằng súng đạn,  mỗi ngày có khoảng 100 người chết vì súng đạn và hàng trăm người bị thương. Trung bình mỗi ngày, trong số những người Mỹ bị giết bởi súng đạn có 7 trẻ em hay còn ở tuổi vị thành niên.

Shannon Watts, sáng lập viên của tổ chức “Những người Mẹ đòi hỏi phải có hành động đối với súng đạn tại Hoa Kỳ” (Moms Demand Action for Gun Sense in America), trong một cuộc nói chuyện trên điện thoại đã cho tôi biết: “Với tư cách là mẹ của một đứa con 19 tuổi, (tôi cho rằng) hút thuốc lá điện tử là một điều xấu và nguy hiểm. Nhưng sự khác biệt giữa thuốc lá điện tử và bạo động súng ống tại Hoa Kỳ là: tổng thống quan tâm đến một trong những vấn đề đặc biệt đó chỉ bằng một cú nhấn trên điện thoại cầm tay của ông”. Hội Cầm Súng (The National Rifle Association) đã tặng ít nhứt 30 triệu Mỹ kim cho chiến dịch vận động bầu cử của ông Trump hồi năm 2016 (Ông Trump đã bắn tiếng cho biết ông có thể ủng hộ một số biện pháp kiểm soát súng đạn. Trước đó ông cũng đã tuyên bố ủng hộ việc kiểm soát tư cách của người mua súng, nhưng sau đó rút lại ý kiến vì bị áp lực của Hội Cầm Súng. Thượng viện do Đảng Cộng Hòa kiểm soát sẽ không tiến tới việc kiểm soát súng đạn nếu không có sự chuẩn thuận của ông Trump).

So sánh súng đạn với thuốc lá điện tử có phải là một điều chính đáng không? Bà Watts nói: “Trong một quốc gia hoạt động một cách lành mạnh, chúng ta có thể quan tâm đến những nguyên nhân gây tử vong của tất cả mọi cuộc khủng hoảng về chăm sóc y tế. Chúng ta có thể quan tâm đến tất cả những cuộc khủng hoảng đó và điều chỉnh lại tất cả”. Tuy nhiên theo bà Watts, một trong những mối nguy hiểm lớn nhứt mà tổng thống không muốn biết đến chính là bạo động súng đạn.

Bà Watts muốn người Mỹ hoạt động để đề phòng bạo động súng đạn xảy ra hàng ngày cũng như những cuộc bắn giết hàng loạt khủng khiếp. Bà nói: “Chúng ta rất thường không để ý tới những vụ sát nhân bằng súng, những cuộc tự tử bằng súng, những vụ nổ súng vô tình. Chính bạo động súng đạn mới thực sự xé nát đất nước của chúng ta”.

Dường như đề nghị bài trừ thuốc lá điện tử có mùi thơm là sáng kiến của đệ nhứt phu nhân Melania Trump; có lẽ bà quan tâm đến cậu con trai của bà. Tuần này, bà đã “tuýt”: “Tôi vô cùng lo ngại trước cơn dịch sử  dụng thuốc là điện tử nơi con cái của chúng ta”. Hôm thứ Tư (11/9/2019) vừa qua, trong cuộc nói chuyện tại Phòng Bầu Dục, tổng thống Trump nói: “Chúng ta không thể để cho dân chúng mắc bệnh và chúng ta không thể để cho con cái chúng ta cũng bị lây”.

Tôi hoan nghênh hướng đi mới trong hành động của tổng thống. Giữa năm 1999 và 2017 (tức 18 năm), đã có 38.942 trẻ em chết vì bạo động súng đạn; chỉ trong năm 2018, có 73 em dưới 12 tuổi chết vì tai nạn do súng đạn. Tổng thống Trump đã có lý khi nói rằng chúng ta không nên để cho trẻ em bị lây nhiễm bởi thuốc lá điện tử, nhưng có lẽ cùng lúc chúng ta cũng phải cố gắng giữ cho chúng không bị bắn giết!

(https://edition.cnn.com/2019/09/12/opinions/vaping-deaths-and-gun-deaths-perry/index.html)

David Perry, ký giả kiêm sử gia. Ông hiện đang là cố vấn tại Phân khoa Lịch sử của trường Đại học Minnesota.

Hãy là nước!

Chu Thập

2/9/19

Theo dõi các cuộc biểu tình ôn hòa đòi dân chủ ở Hương Cảng trong hơn 11 tuần lễ vừa qua tôi thường nghĩ đến tài tử võ thuật Lý Tiểu Long( 1940-1973). Tôi cũng tin chắc rằng rất nhiều người trong số hơn 1.5 triệu người tham gia các cuộc biểu tình trong thời gian vừa qua đã tìm được nguồn cảm hứng từ nhà võ sĩ huyền thoại này.

Thật vậy, câu “thần chú” “Hãy là nước” (Be Water) được Lý Tiểu Long tụng niệm để tập luyện và xem như linh hồn của môn phái mới do ông sáng lập, đã được nhiều người Hương Cảng, nhứt là giới trẻ, đưa lên các trang mạng xã hội để kêu gọi nhau xuống đường trong tinh thần ôn hòa. Hình ảnh của hơn một triệu người âm thầm di chuyển trên các khu phố chính, các tòa nhà chính phủ hay ngay cả tại phi trường không thể không gợi lên một dòng nước chảy mạnh có sức phá vỡ mọi thứ cản ngại.

Câu thần chú “Hãy là nước” đã được Lý Tiểu Long ghi lại trong một bài văn nghi luận triết học tại Đại học Washington khi ông vừa đến Hoa Kỳ năm vừa tròn 18 tuổi với tư cách là một công dân của nước này. Trong bài luận văn, người thanh niên nhớ lại những bài học của sư phụ Yip Man, người thường chê trách thói ngựa non háu đá của anh. Người sinh viên triết học kể lại: “Sau nhiều giờ nghiền ngẫm và tập luyện, tôi đã quăng hết mọi thứ để xuống biển chèo xuồng một mình. Trên biển, tôi không ngừng nghĩ đến thời gian  đã tập luyện: tôi bực tức đến độ đã dùng nắm tay đấm vào nước! Chính giây phút đó một ý nghĩ đã chợt đến với tôi: phải chăng nước không là cốt lõi của “Công Phu” (Võ thuật Trung Hoa)? Phải chăng nước đã chẳng cho thấy tức khắc nguyên tắc của “Công Phu”? Tôi đã “đánh” nước, nhưng nước đã chẳng hề hấn gì...Cái chất này, vốn là thứ mềm mỏng nhứt trên thế giới, lại có thể được đựng trong bình chứa nhỏ nhứt, xem ra rất mỏng manh. Trong thực tế,  nước có thể đi vào chất liệu cứng nhứt trên thế giới. Vậy đó! Kể từ đó tôi đã tìm cách trở nên như nước”.

 (https://blog.mondediplo.net/tarantino-a-hongkong).

“Hãy là nước” (Be Water), câu thần chú này của Lý Tiểu Long không chỉ có giá trị trong võ thuật hay được áp dụng trong các cuộc biểu tình ôn hòa của người dân Hương Cảng. Tôi nghĩ nó cũng cần phải được mang ra tụng niệm trong trường học làm người. “Hãy là nước” có nghĩa là hãy tập luyện và ứng xử bằng chữ “Nhẫn”.

Trong triết lý Á đông cũng như trong ngôn ngữ Tây Phương, chữ “Nhẫn” không chỉ nói lên sự nhẫn nhục, chịu đựng khi đứng trước nghịch cảnh, nó cũng bao gồm những đức tính khác như tự chủ, khiêm tốn, khoan nhượng, quảng đại, nhân ái...Tựu trung đó là cột trụ và linh hồn của mọi nhân đức.

Nhưng ngày nay, sự tiến bộ nhanh chóng của kỹ thuật dường như không còn muốn dành một chỗ đứng cho một nhân đức như thế trong xã hội. Chữ nhẫn xem ra đã lỗi thời. Trong một cuộc nghiên cứu với một triệu người sử dụng mạng lưới thông tin toàn cầu, các nhà nghiên cứu đã nhận thấy rằng, chỉ trong khoảng 10 giây đồng hồ, một nửa những người sử dụng đã bỏ cuộc đối với những băng hình nào không chịu chiếu lên màn ảnh. Tệ hơn, những người sử dụng những thiết bị có tốc độ nhanh nhứt là những người bỏ cuộc nhanh nhứt. Điều này cho thấy sự tiến bộ kỹ thuật đang xói mòn sự kiên nhẫn của con người. Chờ đợi, ngay cả chỉ chờ đợi trong một thời gian rất ngắn, đã trở thành một sự tra tấn vượt quá sức chịu đựng của nhiều người. Từ thức ăn nhanh (fast food) cho đến bất cứ một nhu cầu nào khác, cái gì con người thời đại cũng muốn có tức khắc. Nhưng bạo phát thường cũng là bạo tàn.

Tôi không được học Hán văn cho đến nơi đến chốn. Nhưng tra tự điển Hán Việt, tôi thấy chữ Nhẫn được ghép từ hai chữ: Đao ở trên và Tâm ở dưới. Tâm, tức trái tim, mà không chịu nằm yên thì Đao, tức con dao, sẽ phập xuống tức thì. Như vậy, nếu biết nhẫn nhục chịu đựng thì dao có kề cổ cũng vẫn bình yên vô sự !

Dường như Michelangelo hay một bậc vĩ nhân nào đó đã nói: “Thiên tài là một sự kiên nhẫn trường cửu”. Riêng văn sĩ Pháp Jean de La Bruyère (1645-1696) giải thích: “Không có con đường nào quá dài đối với người cương quyết tiến tới và không vội vàng; không có vinh dự nào xa vời đối với người kiên trì chuẩn bị để lãnh nhận nó”.  Không là thiên tài, nhưng tuổi đời cũng vừa đủ để tôi nhận ra rằng có chữ Nhẫn con người có thể thành công trong mọi lãnh vực của cuộc sống. Chỉ riêng với việc chăm sóc sức khỏe, tôi thấy rằng nếu thiếu chữ Nhẫn, có lẽ tôi chẳng còn sống cho tới  ngày hôm nay. Tôi đã thắng được một số bệnh tật nhờ kiên trì  chiến đấu chống lại một số “lăng nhăng” như thuốc lá và rượu cũng như nhờ vận động cơ thể mỗi ngày... Các nhà nghiên cứu thường đánh giá chỉ số sức khỏe của con người và chỉ số nhẫn nhịn của họ; sự nhẫn nhịn có thể thúc đẩy sức khỏe của con người. Chỉ số nhẫn nhịn của một người càng cao thì tâm lý của người ấy càng lành mạnh. Một cách cụ thể, sự nhẫn nhục có thể giúp làm giảm các cơn đau và khả năng mắc bệnh tim mạch...

Nhưng không đâu chữ Nhẫn quan trọng cho bằng quan hệ giữa người với người. Xét cho cùng, nhẫn nhục cũng chính là tên gọi khác của sự cảm thông. Có nhẫn nhục thì người ta mới chịu khó bỏ thì giờ công sức và tâm trí vào việc tìm hiểu và cảm thông với người khác. Người biết cảm thông là người không tìm cách miệt thị và loại trừ người khác, nhưng tìm cách biến họ thành bạn hữu và đồng minh. Hiểu như thế thì nhẫn nhục hay cảm thông không phải là biểu hiện của yếu nhược mà là sức mạnh.

“Hãy là nước”: đoàn người biểu tình ở Hương Cảng đã kiên trì tiến tới như một dòng nước! Tôi không biết rồi đây tương lai của một Hương Cảng tự do sẽ như thế nào. Biết đâu những gì xảy ra ở Thiên An Môn ngày 4 tháng Sáu năm 1989 lại chẳng lập lại ở Hương Cảng trong những ngày sắp tới. Nhưng liệu sự đàn áp đã man của Trung Cộng có phải là một chiến thắng thực sự không?

Thế giới không chỉ dựa vào kinh tế để đánh giá sức mạnh của Trung Cộng. Hình ảnh của một người thanh niên vô danh không dùng một thứ khí giới nào khác hơn là tấm thân nhỏ bé còm cõi của mình để chận đứng nguyên một đoàn xe tăng thiết giáp đã nói lên sức mạnh đích thực của chữ Nhẫn: nó đã đánh thức được lương tâm của nhân loại trước những giá trị đích thực trong cuộc sống con người!

Đoàn người biểu tình ở Hương Cảng đã và đang là một dòng nước tiến tới trước bạo quyền. Họ có thể sẽ bị đàn áp một cách dã man. Các cuộc biều tình có thể sẽ bị dập tắt. Nhưng thế giới vẫn nhận ra rằng trong cuộc sống con người sức mạnh đích thực không phải là súng đạn hay bạo lực, mà là “dòng nước” của sự nhẫn nhục, cảm thông, ôn hòa, nhân ái.