Ánh mắt trẻ thơ

 

Chu Văn

Tôi tỵ nạn tại Pháp vào đầu thập niên 1980. Chỉ một vài tháng sau khi ra khỏi trung tâm tạm cư và ổn định cuộc sống, tôi đã xin được sổ thông hành dành cho người tỵ nạn (titre de voyage). Cầm sổ thông hành trên tay và nghĩ đến những năm tháng còn trong nước khi phải xin giấy phép mỗi lần về thăm cha già chỉ sống cách nơi cư trú của mình không quá 15 cây số, tôi thấy lâng lâng như đang đi trên mây. Mộng “tang bồng hồ thỉ” của tôi coi như đã trở thành hiện thực.

Sổ thông hành mà một người tỵ nạn cộng sản mới chân ướt chân ráo đến Pháp như tôi đang cầm trên tay cho phép tôi được đi khắp Âu Châu. Dĩ nhiên ngoại trừ Liên Xô và các nước Đông âu Cộng sản.

Một trong những nước Âu Châu đầu tiên ngoài Pháp mà tôi đến viếng thăm là Đan Mạch, nơi một người bạn thời trung học của tôi đã định cư được vài năm. Sau một tuần lễ ở chơi với người bạn, hai nơi đã để lại một dấu ấn khó phai trong tâm trí tôi là nghĩa trang nơi thân mẫu của bạn tôi đang an nghỉ và bức tượng Người Cá nổi tiếng ở Thủ đô Copenhagen.

Tôi vẫn nhớ mãi hình ảnh của một nghĩa trang được bao bọc bởi một hàng liễu rũ vây kín. Vừa bước vào bên trong tôi có cảm tưởng như đang đi lạc vào một thế giới khác. Tiếng nhạc cổ điển không rõ phát ra từ đâu tạo ra trong tôi một cảm giác thanh thản, an bình khó tả. Nhưng đánh động tôi nhiều nhứt là cấu trúc của các ngôi mộ. Tất cả đều được thiết kế như một thảm hoa. Vào nghĩa trang, tôi có cảm tưởng như đang đi dạo trong một vườn hoa hơn là nơi chôn cất người quá cố. Bức tranh toàn cảnh gợi lên cho tôi không những sự an hòa mà còn cả sự bình đẳng giữa những người đã chết: không có lăng tẩm, không có những phần mộ nguy nga. Mọi người đều chia sẻ vài ba tấc đất như nhau.

Từ nghĩa trang tôi đã nhìn vào xã hội Đan Mạch. Qua những chia sẻ của người bạn cũng như từ những điều tôi quan sát được, tôi mới thấy rằng nếu ở cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, bình đẳng chỉ là một cái bánh vẽ và “có những con thú bình đẳng hơn những con thú khác”,  thì tại Đan Mạch cũng như tại các nước Tây Âu, đó là một thực tế mà tôi đã cảm nhận được.

Khi tôi chọn đi Pháp, nhiều người trong trại tỵ nạn đã cười nhạo tôi. Bộ điên rồi sao mà lại xin đi Pháp?  Vào thập niên 1980, với sự lãnh đạo của Tổng thống Francois Mitterrand (1916-1996), Đảng Xã Hội đã lên cầm quyền tại Pháp. Nhiều người tỏ ra lo ngại cho tôi bởi vì họ nghĩ rằng chỉ có những kẻ ngu dại mới trốn chạy khỏi “xã hội chủ nghĩa” ở Việt Nam để đâm đầu vào một nước xã hội chủ nghĩa khác. Nhưng một chút vốn liếng hiểu biết về lịch sử của nước Pháp cũng như triết học đã cho tôi niềm xác tín rằng Đảng Xã Hội đang cầm quyền tại Pháp và điều được gọi là “cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam” chẳng ăn nhập gì với nhau cả. Thực tế cuộc sống của một người tỵ nạn tại Pháp lại càng củng cố niềm xác tín của tôi: ngoài quyền tự do đi lại mà “cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam” đã tước đoạt khỏi tôi, tôi còn được hưởng tất cả mọi thứ tự do cơ bản khác. Còn nếu như so sánh với cuộc sống của bạn bè và người thân của tôi tại Mỹ thì một người tỵ nạn nghèo như tôi còn được hưởng nhiều phúc lợi khác như bảo hiểm y tế công cộng, an sinh xã hội v.v.

Nếu nghĩa trang nơi thân mẫu của bạn tôi đang an nghỉ gợi lên cho tôi sự bình đẳng và công bằng xã hội tại Đan Mạch và các nước Âu Châu khác, thì bức tượng Người Cá ở Thủ đô Copenhagen lại nhắc nhở một người tỵ nạn cộng sản như tôi điều tâm niệm cốt lõi làm nên căn tính tỵ nạn của tôi là: tôi đã trốn chạy chế độ Dối Trá, tôi phải sống cho Sự Thật !

Sở dĩ tượng Người Cá gợi lên cho tôi điều tâm niệm trên đây là vì đây là một trong những truyện thần tiên nổi tiếng của văn hào Đan Mạch Hans Christian Andersen (1805-1875). Tuy nhiên, trong kho truyện thần tiên của ông mà tôi đã đọc được thời trung học, tâm đắc nhứt đối với tôi vẫn mãi mãi là truyện “Ông vua ở truồng”.

Nhớ đến văn hào Andersen và đọc lại truyện “ Ông vua ở truồng”, tôi thấy có sự ứng nghiệm lạ lùng trong thời đại này. Ai cũng biết câu chuyện ấy. Một ông vua háo danh chỉ thích được vây quanh bởi những người nịnh bợ. Một hôm có 2 người thợ may đến xin yết kiến nhà vua để đệ trình dự án về một bộ quần áo vô hình  mà khi nhà vua mặc vào chỉ có những quần thần nào thông minh và  trung thành với ông mới có thể nhìn thấy được vẻ đẹp của nó. Nhà vua xem đây như cơ hội để trắc nghiệm khả năng và lòng trung thành của các quan chức triều đình.

Hai người thợ may được đưa vào cung điện. Họ cho biết đây là cả một công trình nghệ thuật đòi hỏi nhiều thời gian. Thỉnh thoảng nhiều quan chức triều đình được lệnh đến giám sát công việc của hai người thợ may. Họ sửng sốt vì chẳng thấy 2 ông thợ may làm gì cả. Nhưng vì sợ bị nhà vua quở trách và sa thải, họ tâu với ông rằng họ chưa từng thấy có bộ quần áo nào đẹp đẽ đến thế. Được tâu báo như thế cho nên đến hạn kỳ, nhà vua ra lệnh cho 2 người thợ may mang bộ quần áo đến để ông xem và mặc thử. Dĩ nhiên để mặc bộ quần áo vô hình này, nhà vua cần phải cởi bỏ long phục. Lồ lộ trần truồng trước mặt 2 người thợ may và quần thần, nhà vua vẫn tin rằng ông đang mặc một bộ quần áo đẹp nhứt trên trần gian mà chỉ có những ai thông minh và trung thành với ông mới nhận ra được sự huy hoàng tráng lệ của nó. Không những đi lại trong triều đình, nhà vua còn ra lệnh cho quần thần chuẩn bị xa giá để ông ngự y đi khoe quần áo mới với thần dân. Điều lạ lùng là nhà vua đi đến đâu cũng đều được thần dân hoan hô và trầm trồ vì bộ quần áo mới của ông. Thế rồi một cậu bé thình lình xuất hiện giữa đám đông. Lần đầu tiên được chiêm ngưỡng đức vua, cậu bé thốt lên: “ Ơ kìa, nhà vua đang ở truồng”. 

Đi tìm sự nhập thể của “ông vua ở truồng” của văn hào Andersen trong thời đại này, tôi thấy ứng viên rõ nét nhứt chỉ có thể là đương kim Tổng thống Mỹ Donald Trump. Trước năm 2016, người ta chỉ nghe nói đến ông như một tỷ phú địa ốc thành đạt và một ngôi sao truyền hình thực tế ăn khách. Nhưng kể từ khi ông trở thành tổng thống thứ 45 của Hoa Kỳ đến nay, ông đã phơi bày trần trụi  hình tướng của một kẻ nói dối không biết ngượng miệng, hành động và ứng xử không theo bất cứ một nguyên tắc đạo đức nào, tự cho mình nổi tiếng chỉ sau Chúa Giêsu (1). Thích được tung hô, chúc tụng và sùng bái, ông không chấp nhận bất kỳ một người nào có ý kiến đối nghịch với ông. Bất kỳ cộng sự viên nào bất đồng ý kiến với ông đều nếu không bị sa thải thì cũng bị buộc phải từ chức. Xung quanh ông toàn là những người dua nịnh chỉ biết gọi dạ bảo vâng!

Tự phơi bày như một kẻ dối trá, lấy gian manh làm lẽ sống và nhứt là vô cảm trước nỗi khổ đau của người dân trong suốt cơn đại dịch Covid-19, Tổng thống Trump vẫn tiếp tục được rất nhiều người Mỹ tung hô. Không hiểu sao cứ mỗi lần suy nghĩ về hiện tượng này, tôi lại nhớ đến câu nói để đời của cụ Tản Đà: “Cũng bởi thằng dân ngu quá lợn cho nên quân nó mới dễ làm quan”.

Cái đất nước được xem là giàu có, hùng mạnh, văn minh và vĩ đại nhứt thế giới này có nhiều điều khó hiểu. Khó hiểu nhứt là cứ 10 người Mỹ có đến 4 người tin rằng loài người chỉ mới xuất hiện trên trái đất này khoảng 10.000 năm mà thôi. Tiến hóa theo luật đào thải tự nhiên là xương sống của nền sinh vật học hiện đại, nhưng vẫn bị xem là còn “đang trong vòng tranh cãi” trong các trường học của Mỹ. Cũng vậy, hoàn toàn phủ nhận các bằng chứng khoa học, một bộ phận rất lớn trong dân chúng Mỹ vẫn không chấp nhận rằng hoạt động của con người đang góp phần đáng kể vào việc làm cho khí hậu thay đổi (2).

Điển hình nhứt của những điều khó hiểu nhứt ở Mỹ có lẽ là cho tới nay, mặc cho Covid-19 có cướp đi mạng sống của trên 200.000 người và làm cho trên 8 triệu người bị lây nhiễm ngay trước mắt mọi người, cơn đại dịch vẫn tiếp tục bị nhiều người Mỹ xem như một “cú phỉnh lừa” của Trung Quốc và nhứt là của Đảng Dân Chủ và đám “truyền thông thổ tả”. Bất cứ một lời dối trá hay thuyết âm mưu nào được Tổng thống Trump tung ra cũng  đều được nhiều người Mỹ đón nhận như “Lời Chúa” trong Kitô Giáo. Họ có ngu không? Hay họ nhìn thấy sự thật mà không muốn chấp nhận sự thật?

Một khu ngoại ô của thành phố Long Beach, Tiểu bang California thường được mệnh danh là Tiểu Phnom Penh. Tại đây có khoảng 150 phụ nữ Cambốt mang một chứng bệnh mù rất đặc biệt: mắt của họ còn bình thường, nhưng họ nhìn mà không thấy. Tất cả những người phụ nữ này đều đã tận mắt chứng kiến những thảm kịch khủng khiếp nhứt trong cuộc diệt chủng tại Cambodia do chế độ cộng sản Khmer Đỏ chủ xướng từ năm 1975 đến năm 1979. Mắt của họ vẫn còn bình thường, nhưng như một phản ứng trước những gì mà họ đã từng chứng kiến, họ tự nguyện trở nên mù lòa (3).

Những người ủng hộ và tung hô Tổng thống Trump có thể cũng là những kẻ mù lòa tự nguyện. Văn hào Andersen có lẽ đã báo động về sự mù lòa ấy qua truyện “ông vua ở truồng”. Ông vua rõ ràng lồ lộ trần truồng vậy mà đám đông vẫn có thể vỗ tay, tung hô ông.

Viết câu chuyện ẩn dụ này, dường như văn hào Andersen cũng muốn ghi lại kinh nghiệm cá nhân của chính ông. Lúc còn nhỏ, một hôm mẹ ông đưa ông đi tham dự một cuộc tập trung để đón chào vua Frederick VI. Vừa nhìn thấy nhà vua, cậu bé Andersen đã la lên: “Ồ, ông ta có khác gì một thường dân đâu”. Người mẹ sợ người xung quanh nghe được nên tìm cách bịt miệng cậu bé. Vào thời đó, người mẹ nào cũng xem nhà vua như một người siêu việt, hoàn toàn khác biệt với thần dân của ông. Hay cũng có thể, như mọi người trong đám đông, bà mẹ của cậu bé Andersen cũng đã nhận ra một “ông vua đang ở truồng”, nhưng vì sợ bị kết tội khi quân cho nên cũng đành thinh lặng để tung hê như mọi người (4).

Trong sách Tin Mừng, Chúa Giêsu dạy các môn đệ “Hãy trở nên như trẻ nhỏ” (Mt 18, 1-3). Trẻ thơ dạy cho tôi nhiều điều. Một trong những điều đó là: thấy sao nói vậy! Con người chỉ thực sự “trở nên người” khi họ nhìn nhận sự thật, tôn trọng sự thật, nói sự thật và sống cho sự thật. Với tôi, tỵ nạn cộng sản thiết yếu là trốn thoát khỏi chế độ của Dối Trá. Do đó, dù sống trong bất cứ đất nước tự do nào, bao lâu còn mang căn cước tỵ nạn cộng sản,  tôi thấy mình cần phải luôn tâm niệm sống cho Sự Thật.

 

1. Trump says only Jesus Christ more famous than him

https://thehill.com/homenews/campaign/521266-trump-says-only-jesus-christ-more-famous-than-him.

2. Are Americans just stupid?

https://www.psychologytoday.com/us/blog/our-humanity-naturally/202010/are-americans-just-stupid.

3. Combodian women blinded by memory of atrocities 

https://www.tampabay.com/archive/1990/03/04/cambodian-women-blinded-by-memory-of-atrocities/

4. Donald Trump and the Emperor with No Clothes https://medium.com/@DozeyHoplite/donald-trump-and-the-emperor-with-no-clothes-625d84a61919

Chúa và Súng

Chu Văn

Về tin Tổng thống Mỹ Donald Trump bị lây nhiễm Covid-19, báo The Atlantic đặt một câu hỏi khá ngộ nghĩnh: “Có phải bạn đã đánh thức ai đó để báo tin Trump bị nhiễm Covid-19 không?” Báo The Atlantic kể chuyện:  giữa đêm khuya  bà Mira Assaf Kafantaris bổng nhận được một cú điện thoại của chồng, một giáo sư đại học đang sống tại Columbus, Tiểu bang Ohio. Thoạt tiên, bà Mira nghĩ đến một tin không lành về cha mẹ của bà hiện đang sống tại Liban. Nhưng ông chồng cho biết ông đang tắm và đọc được trên điện thoại tin Tổng thống Trump và vợ ông bị nhiễm Covid-19. Ông quyết định gọi về báo tin cho vợ ngay vì ông bảo không thể chờ đến sáng mai được (1).

Chắc chắn trên khắp thế giới đã có vô số những cú điện thoại như thế khi tin về việc tổng thống Trump bị nhiễm Covid-19 được công bố. Tối thứ Sáu (2 tháng Mười, giờ Úc Đại Lợi), một cú gọi như thế cũng đã được chuyển đến cho tôi. Tôi đang ở bãi câu. Nhà tôi gọi đến để cho biết một ông bạn già của tôi vừa nghe được tin Tổng thống Trump bị nhiễm Covid-19. Sợ tôi đi ngủ sớm mà bỏ lỡ cơ hội để nghe được một tin sốt dẻo, cho nên đã gọi điện thoại đến và nhờ nhà tôi chuyển gấp tin này đến cho tôi.

Tin Tổng thống Trump bị nhiễm Covid-19 quả là tin sốt dẻo. Nhưng không hiểu sao tôi không ngạc nhiên lắm. Tôi không ngạc nhiên là bởi lẽ đây là chuyện tất yếu phải đến mà thôi. Sự kiện Tổng thống Trump bị nhiễm Covid-19 là điểm đến đương nhiên  của con đường mà chính ông đã chọn cho mình.

Tôi không ngạc nhiên là bởi lẽ những lời tuyên bố và cách ứng phó của ông với cơn đại dịch cho bản thân ông cũng như cho nhân dân Mỹ là một chuỗi những hành động thách thức đầy rủi ro, nếu không muốn nói là hoàn toàn thiếu khôn ngoan. Chính thái độ thách thức của ông đã khiến cho đệ nhứt siêu cường là Hoa Kỳ dẫn đầu thế giới về con số người bị nhiễm và chết vì đại dịch Covid-19.

Chuyện ông xem thường đại dịch thì đã rõ như ban ngày. Như được tiết lộ trong cuốn sách “Rage” (Cơn phẫn nộ) do ký giả Bob Woodward của báo The Washington Post thu thập từ 18 cuộc nói chuyện với ông,  mặc dù ngay từ đầu đã biết đại dịch là một mối nguy hiểm “chết người”, ông vẫn luôn miệng tung ra thuyết âm mưu theo đó Covid-19 là một “cú lừa” của Trung Quốc và nhứt là của Đảng Dân Chủ và bọn truyền thông “thổ tả”. Cho tới nay không những tại Mỹ mà ngay cả tại Úc Đại Lợi của tôi, vẫn còn nhiều người tin lời của ông.  Phủ nhận và xem thường đại dịch cho nên Tổng thống Trump đã không ngừng tỏ thái dộ ngạo mạn và thách thức đối với các chuyên gia y tế bằng cách không mang khẩu trang nơi công cộng và chế nhạo những người mang khẩu trang. Điển hình nhứt là trong cuộc tranh luận với ứng cử viên Joe Biden của Đảng Dân Chủ tại Cleverland, Tiểu bang Ohio vào tối thứ Ba 29 tháng Chín vừa qua, ông đã chế giễu ông Biden về chuyện đeo khẩu trang  với những lời lẽ mỉa mai như sau “Tôi không đeo khẩu trang giống như ông ta. Mỗi lần thấy ông ta là thấy đeo khẩu trang. Ông ta đứng xa cả 200 feet mà còn đeo cái khẩu trang lớn nhứt mà tôi chưa từng thấy”.

Tổng thống Trump không chỉ có thái độ ngạo mạn và thách thức đối với các chuyên gia y tế và chính khoa học. Với chủ trương không đeo khẩu trang và chế nhạo những người đeo khẩu trang, ông thách thức chính con siêu vi Corona. Đàng sau khuôn mặt không đeo khẩu trang, ông muốn nói với người Mỹ và cả thế giới rằng ông là nhà vô địch trong mọi mặt trận và mọi phương diện. Ông là một thiên tài ổn định. Ông là người thông minh nhứt. Ông là người thành công nhứt, trong kinh doanh cũng như trong chính trường. Không biết có theo sách vở của mấy ông cộng sản Việt Nam không, nhưng dường như ông thuộc lòng lời thề của Quân đội Nhân dân Việt Nam: “Khó khăn nào cũng vượt qua, kẻ thù nào cũng đánh thắng”, ngay cả kẻ thù khủng khiếp nhứt hiện nay là Covid-19.

Có lẽ dòng máu “vô địch” ấy đã được chính thân phụ ông là ông Fred Trump truyền lại cho ông. Một buổi sáng dạo tháng Năm năm 1918, đang đi bách bộ với cha ông tại khu phố Queens, ông nội ông  bỗng than mệt. Ngày hôm sau, ông qua đời. Giấy khai tử ghi ông nội ông bị sưng phổi. Theo Gwenda Blair, người viết tiểu sử của ông Fred Trump, ông nội của Tổng thống Trump là một trong những nạn nhân đầu tiên của cơn đại dịch thường được gọi là Cúm Tây Ban Nha.

Lúc bấy giờ, ông Fred Trump chỉ mới lên 12 tuổi. Ông buồn vì thấy mẹ mình đau buồn chớ không phải vì sự ra đi đột ngột của cha mình. Ông khẳng định với người viết tiểu sử của ông: “Tôi không hề buồn”. Nhắc lại câu chuyện này trong cuốn sách viết về ông chú của mình là Tổng thống Trump, người mà bà gọi là “con người nguy hiểm nhứt thế giới”, bà Mary Trump nói về ông nội mình: “Ông không muốn nhìn nhận hay cảm thấy thua thiệt mất mát”. Theo bà Mary Trump, ông Fred Trump đã dạy cho con cái của ông, nhứt là cậu con thứ Donald Trump rằng “Yếu đuối là tội lớn nhứt trong các thứ tội” đối với  dòng họ Trump. Tony Schwartz, “văn sĩ ma” (ghost writer) đã chấp bút cho cuốn sách nổi tiếng của tổng thống Trump “Nghệ thuật ngã giá” (The Art of the Deal) cũng biểu đồng tình với bà Mary Trump khi ông nhận định: “Yếu đuối là nỗi lo sợ lớn nhứt của ông Trump” (2).

Chính vì “yếu đuối là nỗi lo sợ lớn nhứt” của mình, mà Tổng thống Trump lúc nào cũng muốn tỏ ra mình là một con người hùng mạnh và thành đạt trong mọi lãnh vực. Vì sợ người ta biết mình “yếu đuối” trong học vấn cho nên ông đã ra lệnh cho người luật sư riêng là Michael Cohen phải tìm đủ mọi cách để xách nhiễu và dọa nạt những ngôi trường nơi ông Trump đã theo học để họ không công bố thành tích học hành không mấy sáng sủa của ông. Vì sợ lộ ra chân tướng của một doanh nhân chuyên khai phá sản và trốn thuế cho nên ông không bao giờ chịu cho công bố hồ sơ thuế của mình như các ửng cử viên vào các chức vụ công quyền vẫn thường làm. Vì sợ người ta thấy sự yếu nhược của mình cho nên trong cuộc tranh luận vừa qua với ông Joe Biden ông đã không ngừng ngắt lời, tấn công một cách thô bạo đối thủ và ngay cả người điều hợp viên. Và dĩ nhiên, vì sợ đánh mất bộ mặt giả tạo của một người hùng, ông đã không tuân thủ việc đeo khẩu trang trong các cuộc vận động tranh cử. Mới đây khi đang điều trị tại quân y viện Walter Reed, ông vẫn xé rào ra lệnh cho một đoàn xe đưa ông đi một vòng các đường phố để vẫy tay chào đón những người ủng hộ ông, bất kể nguy hiểm có thể xảy ra cho những người hộ tống ông...Một bác sĩ làm việc tại quân y viện đã gọi đây là một hành động “điên rồ” (insanity). Nhưng với Tổng thống Trump, đây lại là một cách để biểu lộ sự “hùng mạnh” vô địch của ông.

“Yếu đuối là nỗi lo sợ lớn nhứt” của ông cho nên ông đã miệt thị các chiến sĩ trận vong và bất cứ binh sĩ nào đã tham chiến khi gọi họ là những kẻ “thua cuộc” và “ngớ ngẩn”. “Anh hùng”, “hùng mạnh” hay “khôn lỏi” như ông là phải biết trốn lính và trốn thuế!

“Sức mạnh” vô địch và sự thu hút của một người tuyên bố “đứng ở Đại Lộ Số 5” ở New York để bắn ai đó mà vẫn không bị những người ủng hộ bỏ rơi” dĩ nhiên chỉ có thể có nguồn gốc “thần linh” mà thôi. 80 phần trăm các tín hữu Tin Lành và đông đảo người công giáo Mỹ tin như Kinh Tin Kính của Kitô Giáo rằng tổng thống Trump là người được Thiên Chúa “tuyển chọn” (The Chosen One) giống như một số nhân vật lịch sử của Do Thái là Moise hay David. Chính ông cũng nhìn nhận rằng mình là người được Thiên Chúa tuyển chọn để “đánh” Trung Quốc (3).

Gần đây, người được Thiên Chúa “tuyển chọn” Donald Trump đã đảm nhận sứ mệnh bảo vệ Kitô Giáo khi tuyên bố rằng nếu ông Joe Biden mà đắc cử thì sẽ “không còn tôn giáo, không còn Kinh Thánh, không còn Chúa, không còn dầu lửa,  không còn súng” (4).

Tôi không biết người cầm quyển Kinh Thánh đứng chụp hình trước cửa nhà thờ St John ở Thủ đô Washington dạo đầu tháng Sáu vừa qua có thường đọc Tân Ước trong Kinh Thánh không, nhưng khi ông tuyên bố rằng câu Kinh Thánh ông ưa thích nhứt là câu “mắt đền mắt” (5), tôi cảm  thấy run sợ. Bởi lẽ Chúa Giêsu đã dạy: “Anh em đã nghe Luật (xưa) dạy rằng “Mắt đền mắt, răng thế răng”. Còn Thầy, Thầy bảo anh em: đừng chống cự người xấu, trái lại, nếu bị ai vả má bên phải, thì hãy giơ cả má bên trái ra nữa” (Mt 5, 38).

Lâu nay tôi chỉ thấy biểu tượng trọng tâm của Kitô Giáo là Thập Giá. Nay người được Thiên Chúa “tuyển chọn” lại đặt Thiên Chúa bên cạnh khẩu súng. Mao Trạch Đông đã để lộ chân tướng bạo tàn độc ác của ông khi ông tuyên bố rằng “quyền lực chính trị phát xuất từ nòng súng”. Nhưng các tín hữu Kitô và người công giáo nói riêng phải nghĩ gì khi biểu tượng của tình thương, sự cảm thông và tha thứ là Thập giá được thay thế bằng súng đạn.

Tôi không quen “cầu nguyện” để xin phép lạ, nhứt là phép lạ được lành bệnh. Nhưng lương tâm tôi không cho phép tôi mong ước điều xấu cho người gặp hoạn nạn. Tôi mong cho Tổng thống Trump chóng lành bệnh để “đoạn trường ai có qua cầu mới hay”, cũng như Thủ tướng Boris Johnson của Anh Quốc, sau khi lành bệnh, ông cũng nhận ra được bản chất mỏng dòn, yếu đuối và dễ tổn thương của con người hầu  biết đồng cảm và cảm thông hơn với người khác, nhứt là những ai đang hoặc sẽ phải chiến đấu với đại dịch Covid-19. Đó là bài học mà tôi thường “ngộ” ra mỗi khi  nhìn lên Thập Giá, biểu tượng cốt lõi của Ki Tô Giáo

 

 

 

Chú thích:

1. Did You Wake Anyone Up to Tell Them Trump Has COVID-19? https://www.theatlantic.com/family/archive/2020/10/when-you-heard-trump-had-covid-19-who-did-you-tell/616596/

2. “Weakness was the Greatest Sin of All”: How a Lifelong Need to Seem Strong Made Trump Vulnerable”, https://www.politico.com/news/magazine/2020/10/02/trump-weakness-covid-425323.

3. https://www.theguardian.com/us-news/video/2019/aug/22/trump-says-he-is-the-chosen-one-to-take-on-china-video

4. https://www.businessinsider.com.au/donald-trump-campaign-rally-biden-god-religion-election-north-carolina-2020-9?r=US&IR=T

5. Trump’s favorite Bible verse: “eye for an eye” https://www.politico.com/blogs/2016-gop-primary-live-updates-and-results/2016/04/trump-favorite-bible-verse-221954.

Chủ nghĩa Phát xít đang trở lại!

 

                       

Timothy Pytell Ph.D

Chu Văn chuyển ngữ

 

Tháng Hai năm 2017, tôi đã cho phổ biến một bài viết với tựa đề “Liệu có một bản năng Phát xít (1) trong mọi người chúng ta không?”  Với tôi, một sử gia Âu Châu thích nghiên cứu về cuộc sát tế người Do thái (trong thời Đệ nhị thế chiến), việc chủ nghĩa Phát xít đang trở lại dưới hình thức của chủ nghĩa dân túy mị dân là điều xem ra rõ ràng. Tôi nhận thức được điều này dạo tháng Tư năm 2016, khi vào chính ngày tôi đang giảng dạy về Mussolini (2) và “hát minh” của ông là chủ nghĩa Phát xít, thì Donald Trump đã đưa ra một lời tuyên bố nổi tiếng rằng ông có thể “đứng ở Đại lộ Số 5 (3) và bắn ai đó” và những người ủng hộ ông vẫn sẽ không rời bỏ ông. Đây là lời giáo đầu cho nhiều tuyên bố nẩy lửa của Trump và tôi đã xem đó như một thứ “nguyên mẫu” của chủ nghĩa Phát xít.

Tôi đã hỏi các sinh viên của tôi: “Tại sao có người lại thốt lên như thế? Ông ta nói điều đó với ai? Lời đó nói với chúng ta điều gì về tâm lý của ông ta?”.

Vài tuần lễ sau, có một chìa khóa gần như đã được hé lộ: Trump đã “tuýt” đi một câu nói của Mussolini (4). Trong suốt năm 2016, tôi đã thấy rõ ràng rằng Trump đã đại diện cho bản năng chạy theo chủ nghĩa Phát xít của người Mỹ. Bài viết của tôi hồi năm 2017 là một cố gắng để gióng lên lời cảnh cáo và kết luận với câu hỏi: “Có phải chủ nghĩa Phát xít đã trở lại không?”

Lúc đó, cuộc tranh luận của giới trí thức tự do xoay quanh câu hỏi liệu Trump giống Hitler hay giống Mussolini hơn. Nhìn lại, đây không phải là câu hỏi cần nêu lên. Mới đây, trong một bài khảo luận, bà Sarah Churchwell cho rằng “Chủ nghĩa Phát xít Mỹ: nó đã xảy ra tại đây” (American Fascism: It Has Happened Here). Đây là một bài viết có giá trị. Tác giả Churchwell cho biết từ lâu bản năng Phát xít của Trump đã gắn liền với tổ chức Ku Klux Klan (5) và kết luận: “Khi tổng thống tuyên bố rằng bỏ phiếu là một “vinh dự” hơn là một quyền lợi và “nói đùa” về việc trở thành tổng thống mãn đời,  khi lần đầu tiên trong lịch sử của quốc gia, chính phủ nỗ lực thêm những loại bản sắc sắc tộc mới vào cuộc kiểm kê dân số được thực hiện 10 năm một lần và khi các cuộc biểu tình trên toàn quốc trước tình trạng bất công về chủng tộc đã trở thành một cái cớ để ban hành thiết quân luật, chúng ta đang chứng kiến một trật tự Phát xít đang hình thành tại Mỹ” Tôi kêu gọi mọi người hãy đọc bài viết này. Bất cứ điều gì sẽ xảy ra trong cuộc bầu cử sắp tới và hậu chấn của nó, chủ nghĩa Trump, xét như là một phong trào, sẽ xảy ra cho chúng ta dưới hình thức này hay hình thức khác”.

Nhưng tại sao điều đó đã xảy ra? Trump tuyên bố rằng ông có thể bắn ai đó mà vẫn không mất sự ủng hộ. Đây là điều khiến chúng ta phải lo sợ. Những người ủng hộ ông được liên kết với ông bằng những thứ cảm xúc có sức làm lu mờ cuộc tranh luận bằng lý trí. Tôi thường xuyên nghe chương trình  Washington Journal của đài S-SPAN. Những người ủng hộ Trump thường gọi đến để lập luận rằng ông là người được Thiên Chúa gởi đến để cứu nước Mỹ. Đa số những người ủng hộ Trump  là những người Mỹ da trắng không có trình độ đại học. Và những người gọi đến C-SPAN có cùng những cái nhìn như tôi thì lại tỏ ra ngạc nhiên và không hiểu tại sao người Mỹ không thể nhận ra con người thật của Trump. Mặt khác, tôi có một người bạn có trình độ đại học. Người này là một người “cuồng” Trump và mặc cho những cuộc thăm dò chính trị hiện tại, vẫn dứt khoát cho rằng Trump sẽ chiến thắng một cách áp đảo. Ông ta cũng phản bác những lời chỉ trích Trump một cách rất buồn cười. Chẳng hạn, khi những lời miệt thị quân đội của Trump được tung ra, ông liền gởi đi một thước phim chứa đựng những lời nói khôi hài của danh hài Chris Rock và bảo rằng đây là nguồn gốc của những lời tuyên bố của Trump về John McCain khi cho rằng John McCain không phải là anh hùng chiến tranh vì ông ta đã bị bắt làm tù binh. Cứ như thể đây là cách để biện hộ cho lời tuyên bố (của Trump về John McCain).

Một lần nữa, trên đài C-SPAN, một người ủng hộ Trump, một người da trắng trung niên, kể lại câu chuyện về một cuộc họp mặt với các bạn thời trung học. Ông nói rằng (trong cuộc gặp gỡ) mọi người đều ngần ngại không muốn bàn đến chính trị để tránh gây khó chịu (cho người khác). Nhưng té ra là cứ 10 người (tham dự cuộc gặp gỡ) có đến 9 người ủng hộ Trump. Sở dĩ lúc đầu họ cảm thấy do dự là bởi vì, một cách nào đó, họ ý thức rằng lý trí của họ đã đầu hàng trước những cảm xúc đã bị Trump  thu hút.

Trump đã thiết lập được một mối giây liên kết đầy cảm tính với 40 phần trăm người Mỹ. Theo tôi, chính cái bản sắc kỷ ái (narcissistic) đã khiến cho người ta tự đồng hóa với Trump và đây là cốt lõi của sự thu hút của ông.  Trump tuyên bố rằng ông có thể bắn ai đó mà vẫn giữ được sức thu hút của ông hay bốc hốt phụ nữ ở chỗ kín của họ, điều này cho thấy ông đã chạm vào chính những ước muốn vô thức và tư tưởng của hàng triệu người Mỹ. Tính cách thô lỗ, tục tằn và vi phạm luật pháp của ông dẫn dụ những người ủng hộ ông vào việc tự đồng hóa với ông: họ làm như thể họ cũng là Trump!

Cách đây khá lâu, Theodor Adorno, một tác giả chuyên về phân tâm học của Freud, cho rằng một lãnh tụ gãi đúng những ước muốn vô thức của những người ủng hộ mình bằng cách khai thác “đời sống vô thức” của mình. Tác giả nói rằng điều này đã dạy cho nhà lãnh đạo biết cách “sử dụng một cách hợp lý tính phi lý của mình”. Trong ý nghĩa đó, Trump đang chỉ ra cho những người ủng hộ ông một khuôn mẫu qua đó họ có thể thể hiện những ước muốn vô thức của họ. Trump công khai nói lên nội dung của những (ước muốn) của họ. Điều này tạo ra một sự gắn bó sâu xa mà lý trí không thể nào cắt đứt được. Như thế, Trump càng bị phê bình chỉ trích thì sự gắn bó càng thâm sâu. Khi ký giả Bob Woodward hỏi Trump về đặc ân của người da trắng, Trump  trả lời: “ông đã uống nước ngọt Kool-Aid rồi” (6). Câu trả lời  một lần nữa chạm đến những ý nghĩ vô thức của những người ủng hộ ông, bởi vì rất nhiều người ủng hộ ông khinh thường  giới “tinh hoa trí thức”.

Cuối cùng, thái độ tự đồng hóa (với lãnh tụ) là một thái độ vô cùng nguy hiểm bởi vì khi vô thức của những người ủng hộ được khởi động và thả lỏng nó sẽ biến họ thành những kẻ bảo vệ lãnh tụ một cách bạo động như đã xảy ra tại Kenosha (7). Điều đó cũng có nghĩa là chủ nghĩa Trump sẽ tồn tại với chúng ta dưới hình thức này hay hình thức khác bao lâu ông ta còn sống. Nó cũng có nghĩa là nền dân chủ của chúng ta đang gặp nguy hiểm. Chủ nghĩa Phát xít đang xảy ra ngay đây!

 

                                                                             Chu Văn chuyển ngữ

 

Nguyên tác: What is the Appeal of Trumpism,

https://www.psychologytoday.com/au/blog/authoritarian-therapy/202009/what-is-the-appeal-trumpism

 

Timothy Pytell, Ph.D hiện là  Khoa trưởng Phân khoa Sử học tại Đại học California State University, San Bernadino

 

Chú thích của người dịch:

1. Chủ nghĩa Phát xít là một hệ tư tưởng chính trị và phong trào chính trị theo dân tộc chủ nghĩa cực đoan, độc tài, cưỡng chế và đàn áp đối lập.

2. Benito Amilcare Andrea Mussolini (1883-1945), sáng lập viên của Đảng Phát xít Ý, thủ tướng Ý từ năm 1922 đến khi bị truất phế vào năm 1943. Liên kết với Đức và Nhật Bản trong Liên minh thường được mệnh danh là Khối  Trục trong thời Đệ nhị Thế chiến.

3. Đại lộ 5, Fifth Avenue: một trong những khu phố chính của Manhattan, Thành phố New York.

4. Câu nói của Mussolini được Trump “tuýt” lại là: “Thà sống một ngày như một con sư tử còn hơn 100 năm làm một con cừu”

5. Ku Klux Klan: tên của tổ chức hận thù tại Mỹ chủ trương sử dụng khủng bố để thực hiện lý tưởng thượng tôn da trắng.

6. “Drink the Kool-Aid” (uống nước ngọt Kool-Aid): ám chỉ đến giáo phái “Peoples Temple of the Disciples of Christ” (Đền thờ của các môn đệ Chúa Kitô), một giáo phái phát sinh tại Mỹ năm 1955 và kết liễu năm 1978. Thông điệp của giáo phái kết hợp các yếu tố của Kitô giáo với ý thức hệ cộng sản và xã hội chủ nghĩa và đặc biệt nhấn mạnh đến sự bình đẳng chủng tộc. Năm 1978, trên 900 thành viên của giáo phái đã tập trung tại Guyana, Nam Mỹ và sử dụng nước ngọt hiệu “Kool-Aid” có tẩm chất độc cyanide để thực hiện một cuộc tự sát tập thể. Khi Tổng thống Trump nói: “ông đã uống nước ngọt Kool-Aid rồi”, ý muốn nói là Bob Woodward bị ảnh hưởng bởi sự bình đẳng chủng tộc.

7. Kenosha, Tiểu bang Wisconsin: ngày 23 tháng Tám 2020, một người đàn ông da đen tên là Jacob Black bị cảnh sát bắn từ phía sau lưng khiến ông bị tê liệt. Biến cố đã dẫn đến nhiều cuộc biểu tình. Ngày 25 tháng Tám, một thiếu niên 17 tuổi tên là Kyle Rittenhouse đã từ  Tiểu bang Illinois lái xe đến Kenosha và dùng súng AR-15 bắn hạ 2 người biểu tình và làm một người khác bị thương. Cảnh sát đã bắt giữ người thiếu niên. Tổng thống Trump bênh vực người thiếu niên và bảo rằng đây là một hành động tự vệ!

Bận việc làm người

 

Chu Văn

Một trong những người Việt Nam có nhân cách lớn mà tôi luôn kính trọng và tâm phục khẩu phục là ông Nguyễn Hữu Loan (1916-2010), tác giả của bài thơ nổi tiếng “Màu tím hoa sim” đã được phổ nhạc tại Miền Nam trước năm 1975 và được mọi người Việt Nam ưa thích. Với tôi, ông là người đã dám sống cho sự thật cho đến cùng. Không chấp nhận chế độ dối trá, ông từ bỏ lợi lộc, quyền lực, danh vọng để về quê sống một cuộc đời lam lũ, ngày ngày thồ đá, xẻ củi đi bán để kiếm chút đồng tiền còm nuôi sống vợ con. Thiếu thốn đến độ gần như quẫn bách, nhưng vẫn không ngừng chiến đấu để luôn được sống thanh bạch. Một vài năm trước khi về cội, từ Thanh Hóa, ông vào Sài Gòn thăm con và tiện dịp ghé thăm một nhà thơ người đồng hương là ông Nguyễn Duy. Tất tả, bận rộn, nhưng khi được nhà thơ Nguyễn Duy hỏi: “Ông bận việc gì nhất?” ông thản nhiên trả lời: “Bận việc làm người”.

Ghi lại cuộc gặp gỡ, nhà thơ Nguyễn Duy đã làm bốn câu thơ tặng ông như sau:

“Ngang tàng...ngang trái...nghênh ngang

Hồn sim tím một chiều hoang bên đời

Người thơ bận việc làm người

Một mai thánh hóa lên trời làm sao” (1)

Một nhân cách lớn khác mà tôi cũng xem như bậc tôn sư là cụ Vương Hồng Sển (1902-1996). Bốn năm trước khi trở về cát bụi, ông đã cho ra đời quyển tạp ghi có tựa đề “Hơn nửa đời hư”. Rồi ở tuổi 92, đúng một năm trước khi nhắm mắt lìa đời, ông lại kể chuyện “Nửa đời còn lại”. Trong cả hai tuyển tập, con người được xem là một nhà văn hóa, học cao hiểu rộng, có vốn sống vô cùng phong phú, vì nhiều năm làm quản thủ Viện Bảo tàng Quốc gia tại Sài Gòn…vậy mà ở cuối đời vẫn tự nhận mình chưa làm nên trò trống gì. Đúng là: ngẫm mình “Hơn nửa đời hư”, “Nửa đời còn lại” còn hư hơn nhiều!

Đã vượt qua ngưỡng cửa “thất thập cổ lai hy”, tôi cũng đang bắt chước cụ Vương Hồng Sển để ngoái cổ nhìn lại đời mình. Suốt cả cuộc đời, tôi thấy mình chẳng làm được trò trống gì hết. Học hành dở dang, sự nghiệp chẳng đâu vào đâu, đụng đến đâu “hư bột hư đường” đến đó!

Tuy nhiên, sau khi đã tính sổ cuộc đời, tôi mới chợt khám phá ra một điều thú vị: trong tất cả mọi thứ tôi đã và đang “làm”, thì “làm người” là khó nhứt và trong các thứ học, học làm người là môn học mà chẳng có ai dám tự vỗ ngực bảo mình đã tốt nghiệp. Còn thoi thóp thở là còn phải học làm người. Khổng Tử đã từng thú nhận “vi nhân nan”, làm người là khó. Làm vương, làm tướng, làm tổng thống, làm quan lớn, làm ông kia bà nọ và ngay cả “làm thánh” đi nữa...có khi cũng chẳng khó bằng “làm người”. Dĩ nhiên, khi nói “làm người”, ai cũng hiểu theo nghĩa  làm người chân thật, lương thiện, tử tế. Chớ còn làm người dối trá, gian manh, tham lam, lừa đảo, bất kể đạo lý…thì đâu có khó.

Nhà thơ Nguyễn Hữu Loan đã hiểu “làm người” theo nghĩa phải ngày ngày từng phút từng giây chiến đấu chống lại những bản năng thấp hèn trong bản thân để không chiều theo sự dối trá, uốn cong ngòi bút và chạy theo cái đuôi dài của dối trá là tham lam, tàn bạo, độc ác, vô đạo. Khi tuyên bố “bận việc làm người”, nhà thơ muốn nói đến cuộc chiến ấy. “Bận việc làm người” của nhà thơ Nguyễn Hữu Loan chính là  cuộc chiến đấu dai dẳng chống lại sự dối trá và sống chết cho sự thật. Xét cho cùng, “bận việc làm người” là cuộc chiến giữa sự thật và dối trá. Nguyễn Hữu Loan đã chiến đấu cho tới cùng và ông đã chiến thắng.

Gương chiến đấu anh dũng của nhà thơ Nguyễn Hữu Loan và thông điệp ông muốn nhắn gởi cho hậu thế có lẽ vẫn còn có giá trị, nhứt là trong thời đại dịch này. Với tôi, cuộc khủng hoảng toàn cầu do cơn đại dịch Covid-19 đang tạo ra không chỉ là một cuộc chiến chống lại dịch bệnh, mà là một cuộc chiến giữa sự thật và dối trá. Tôi nhận ra cuộc chiến đó qua cung cách đối phó trước đại dịch  của các nhà lãnh đạo quốc gia. Những nhà lãnh đạo quốc gia nào dám nhìn thẳng vào sự thật của mối nguy hiểm chết người do đại dịch gây ra đều đã thành công ít hay nhiều trong cuộc chiến chống lại nó. Từ Tân Tây Lan, Úc Đại Lợi ở Nam Bán Cầu qua Nam Hàn, Nhật Bản ở Á Châu đến Đức bên Âu Châu...cuộc chiến đã  khởi đầu bằng việc đối diện với sự thật. Các nhà lãnh đạo này không hề sợ mất lòng dân để nói thẳng với họ rằng đại dịch là một mối nguy hiểm chết người. Người dân đã nghe các nhà lãnh đạo cho nên đã tuân thủ các biện pháp phòng chống đại dịch. Đức là một trường hợp rõ ràng nhứt ở Âu Châu. Bị cơn đại dịch tấn công cùng một lúc với các nước Âu Châu khác, nhưng Đức lại có tỷ lệ bị nhiễm và tử vong thấp nhứt chỉ vì ngay từ đầu Thủ tướng Angela Merkel đã dám nói lên sự thật cho dân chúng nghe. Theo kết quả của một cuộc thăm dò mới đây do Trung tâm  R+V Infocenter thực hiện, phần lớn người dân Đức hài lòng với cách đối phó của Chính phủ Merkel đối với đại dịch. Cuộc thăm dò cũng cho thấy những nỗi lo sợ lớn nhứt hiện nay của người dân Đức không còn là khủng bố, di dân và chủ nghĩa cực đoan, mà lại là Tổng thống Mỹ Donald Trump. Với nhiều người dân Đức, thêm một nhiệm kỳ nữa của Tổng thống Trump sẽ là một cơn ác mộng. Đây là nỗi lo sợ lớn nhứt của người dân Đức hiện nay. Lý do họ đưa ra để giải thích nỗi lo sợ của họ là chính sách đối ngoại gây hỗn loạn cho thế giới  của ông (2).

Tôi không biết bên Mỹ người dân có lo sợ nếu ông Trump đắc cử thêm một nhiệm kỳ nữa không. Nhưng trong tình liên đới nhân loại, nhìn vào cách ông đối phó với đại dịch Covid-19, tôi vừa cảm thấy xót xa vừa phẫn nộ...Có nước nào giàu mạnh bằng Mỹ không? Có nước nào có hệ thống y tế tiến bộ bằng Mỹ không?  Có nước nào có nhiều chuyên gia y tế tài giỏi bằng Mỹ không? Vậy mà tính đến nay, với trên 6 triệu người bị lây nhiễm và trên 190.000 người chết vì Covid-19, Hoa Kỳ đang dẫn đầu thế giới về thương vong do đại dịch gây ra. Lâu nay, người ta cố tìm đủ mọi lý lẽ để biện minh cho sự thất bại của Hoa Kỳ và cách riêng nhà lãnh đạo quốc gia là Tổng thống Trump. Nay khi nhà báo Bob Woodward cho công bố nội dung và nguyên văn những lời phát biểu của Tổng thống Trump trong 18 cuộc nói chuyện giữa hai người kể từ tháng Hai vừa qua, thì sự thật đã rõ như ban ngày: Tổng thống Trump chính là nguyên nhân làm cho nước Mỹ có con số người bị lây nhiễm và tử vong cao nhứt thế giới! Còn biết tôn trọng sự thật, suy nghĩ bằng cái đầu của mình và lắng nghe tiếng nói của lương tâm, liệu có ai dám chối bỏ sự thật phũ phàng ấy không? Nguyên nhân của thảm trạng mà Hoa Kỳ đang trải qua chính là sự dối trá của nhà lãnh đạo quốc gia.

Các cuộn băng thu âm được ghi lại trong những cuộc nói chuyện giữa Tổng thống Trump và ký giả Woodward (3) đã cho thấy rõ ràng ngay từ tháng Hai, nghĩa là khi đại dịch vừa bùng phát, Tổng thống Trump đã biết mối nguy hiểm giết người của đại dịch Covid-19; ông cũng biết cả việc siêu vi này lây lan qua không khí. Nhưng rồi sau đó, ông nói dối với nhân dân Mỹ rằng Covid -19 chỉ là một cơn cảm cúng thông thường, nó sẽ biến mất như một phép lạ. Và bất chấp những lời cảnh cáo của các chuyên gia y tế, ông xem thường đại dịch và cố tình quy trách nhiệm cho người khác. Người khác đó là Trung Cộng mà ngày nào ông cũng ra rả lên án về sự bưng bít. Người khác đó là “bọn” Dân Chủ và Truyền thông “thổ tả” đã tung ra cú “phỉnh lừa” (hoax) để hạ uy tín của ông. Cho tới nay, Tổng thống Trump vẫn tiếp tục nói dối và xem thường mối nguy hiểm chết người của đại dịch. Thách thức những khuyến cáo của các chuyên gia y tế, ông tập họp đám đông mà không tuân thủ các biện pháp tối thiểu để phòng ngừa dịch bệnh như đeo khẩu trang và giãn cách xã hội. Rất nhiều người tin ở những lời dối trá của ông hơn là những khuyến cáo nghiêm chỉnh của các chuyên gia y tế và rất nhiều người đã chết vì niềm tin ấy cũng như kéo theo cái chết của không biết bao nhiêu người vô tội khác. Liệu có nên nhại lời của ông cố vấn kinh tế Peter Navarro khi ông nói về cái “chết bởi Trung Quốc” (Death by China) để nói về cái “chết bởi những lời dối trá của Tổng thống Trump” không?

Trong các chương trình phát thanh “Tự lực Bookstore” hay trong các cuộc phỏng vấn dành cho các cơ quan truyền thông của người Việt ở Mỹ, nhà báo Đinh Quang Anh Thái ở Little Sài Gòn thường trích dẫn một câu nói của ai đó: lời nói của một quân vương nhẹ như tơ, nhưng lại dẻo dai đến độ có thể trở thành một sợi thòng lọng siết cổ người khác. Biện hộ cho Tổng thống Trump, rất nhiều người dường như muốn mượn lời của cố Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu “đừng nghe những gì cộng sản nói, mà hãy nhìn những gì cộng sản làm” để bảo rằng đừng quan tâm đến những lời nói dối của Tổng thống Trump mà hãy nhìn vào thành quả ông đạt được.

Tôi không có đủ chuyên môn để thẩm định về những thành quả kinh tế, đối nội, đối ngoại của Tổng thống Trump. Trước mắt, tôi chỉ thấy một sự thật hiển lộ rành rành là: những lời dối trá của ông đã và đang gây ra cái chết của không biết bao nhiêu người Mỹ!

Dối trá, độc tài và độc ác luôn đi đôi với nhau. Để che dấu sự thật về tội ác của mình, bạo chúa Tần Thủy Hoàng đã ra lệnh “đốt sách, chôn học trò”. Không rõ đâu là nguyên nhân của trận hỏa hoạn tàn phá cổ thành La Mã vào năm 59 sau Công nguyên, nhưng nhiều sử gia sống chỉ cách biến cố vài chục năm cho rằng bạo chúa Nero đã quy trách trận hỏa hoạn cho các tín hữu Kitô tiên khởi để có cớ bách hại và tàn sát họ. Trong Thế kỷ 20 vừa qua, bất cứ một bạo chúa nào, từ Hitler đến Stalin qua các chế độ cộng sản hiện hành...tất cả đều cai trị bằng sự dối trá. Cái chết của không biết bao nhiêu nạn nhân trong các chế độ độc tài đều là cái “chết bởi sự dối trá” của các nhà độc tài.

Là một người công giáo, tôi thường nhìn vào các thảm kịch của nhân loại dưới ánh sáng của những trang đầu tiên trong quyển Kinh Thánh của Do Thái và Kitô giáo. Câu chuyện được ghi lại ngay từ những trang đầu tiên của Kinh Thánh nói với tôi rằng dối trá là nguyên nhân dẫn đến mọi thảm họa cho nhân loại. Ông bà nguyên tổ loài người sa đọa chỉ vì nghe theo lời dối trá của ma quỷ.

Năm lên bảy tuổi, tôi đã có “đủ trí khôn” để biết phân biệt thiện ác, lành dữ. Cứ mỗi hai tuần hay tối thiểu mỗi tháng một lần, bà mẹ đạo đức của tôi dùng roi lùa tôi vào nhà thờ để xưng tội với ông cha sở. Duyệt qua “mười điều răn Đức Chúa Trời”, có những tội như thờ phượng và kính mến Đức Chúa Trời và nhứt là những  tội liên quan đến tính dục và tình dục, tôi chẳng hiểu gì cả. Duy chỉ có một tội được ghi trong điều răn thứ tám là nói dối, thì hầu như lần xưng tội nào tôi cũng đều xưng thú “khi ít khi nhiều lúc nào cũng có”. Nghiệm lại, tôi nhận thấy hễ “có đủ trí khôn” để biết phân biệt lành dữ, thiện ác thì ngay cả một đứa trẻ 7 tuổi cũng ý thức được rằng dối trá là một điều xấu và rằng trưởng thành là cố gắng không ngừng để sống chân thật.

Ngày nay, sau hơn 70 năm cuộc đời, mượn câu nói của thi sĩ Nguyễn Hữu Loan “bận việc làm người” để nhìn lại cuộc hành trình làm người của mình, tôi cảm nhận được rằng dối trá lúc nào cũng làm cho tôi bớt là “người” hơn. Trong hơn bốn năm nói dối hơn 20 ngàn lần, mỗi ngày nói dối trên dưới 15 lần và nhứt là những lời nói dối chết người, dù có làm tổng thống của một siêu cường đi nữa, tôi cũng sẽ mãi mãi là một thằng người gỗ không có trái tim.

 

 

 

 

Chú thích:

1.Nguyễn Duy, Thương nhớ Hữu Loan 

2.Germans fear Donald Trump more than coranavirus https://www.dw.com/en/germans-fear-donald-trump-more-than-coronavirus/a-54882818

3. Thời Sự 247 Với Đỗ Dzũng | 12/09/2020 | SETTV www.setchannel.tv

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Chú thích:

1.Thương nhớ Hữu Loan http://amvc.fr/Damvc/GioiThieu/HuuLoan/ThuongNhoHuuLoan.htm